بذر ترب سیاه گرد ( تربچه سیاه گرد )

بذر ترب سیاه گرد | Black radish 

ترب سیاه چیست ؟ (تربچه سیاه گرد )با نام علمی "Raphanus sativus niger" گیاهی است که در مقایسه با ترب قرمز طعم تند و تیزتری دارد. یکی از پرطرفدارترین سبزیجات فصل پاییز و سرما تربچه سیاه است، چرا که این سبزی آب و هوای خنک را می‌پسندد و تا اواخر زمستان قابل کاشت در باغچه است.
ترب دارای برگ‍‌های کرک مانند پهنی است و محصول نهائی که در واقع ریشه گیاه است نسبت به تربچه معمولی بزرگتر است. ترب سیاه گرد یک ریشه خوراکی از خانواده شب‌بوییان است که با پوست تیره و گوشت سفیدِ ترد شناخته می‌شود. ترب سیاه گرد طعمی تند و فلفلی دارد و از قدیم در آشپزی و طب سنتی برای تقویت گوارش و پاکسازی کبد به‌کار رفته است. این محصول مناسب کاشت پاییزه و برداشت زمستانی است و به دلیل پوست ضخیم، قابلیت نگهداری طولانی‌تری نسبت به تربچه‌های تابستانی دارد.

جهت خرید بذر ترب و تربچه به فروشگاه اینترنتی نازبو مراجعه کنید.

این سبزی از خانواده Brassicaceae یا خردل می‌باشد، شکل ترب سیاه نیز شبیه چغندر و شلغم است ولی طعم و کاربرد متفاوتی دارد.فواید ترب سیاه نیز نسبت به دیگر هم خانواده‌های خود بیشتر است و در کاهش وزن، بهبود هضم، تقویت سیستم ایمنی بسیار موثر بوده و سرشار از ویتامین C می‌باشد. یکی از مزیت‌های این محصول ماندگاری طولانی‌تر آن نسبت به دیگر ترب‌ها پس از برداشت است. علاوه بر باغچه کاشت تربچه سیاه در گلدان و محیط داخلی منزل امکان پذیر است و به راحتی می‌توان آنرا پشت پنجره آفتاب‌گیر کشت کرد.

زیستگاه طبیعی ترب سیاه گرد

اصل و نسب ترب سیاه گرد به مناطق مدیترانه‌ای بازمی‌گردد و در آب‌وهوای معتدل بهترین عملکرد را دارد. این گیاه در طول تاریخ در کشورهای مختلف شامل اروپا، خاورمیانه و آسیا کشت و مورد استفاده قرار گرفته است. مقاومت نسبتاً خوب در برابر سرمای ملایم دارد و اغلب محصول پاییزه-زمستانه محسوب می‌شود.

ابعاد و خصوصیات ظاهری ترب سیاه گرد

معمولاً ریشه‌ها گرد با قطر 7–10 سانتی‌متر هستند، اگرچه انواع استوانه‌ای نیز موجود است که تا 20 سانتی‌متر طول دارند. پوست تیره (سیاه تا قهوه‌ای تیره)، ضخیم و کمی زبر؛ گوشت داخلی سفید، متراکم و ترد. ارتفاع بوته تا حدود 40–50 سانتی‌متر با برگ‌هایی زبر و بریده‌شکل است.

روش تکثیر ترب سیاه گرد

تکثیر ترب سیاه گرد عمدتاً از طریق بذر انجام می‌شود. بهترین روش: کاشت مستقیم بذر در بستر نهایی یا تولید نشا در سینی و انتقال پس از ۴–۶ هفته. زمان کاشت توصیه‌شده در مناطق معتدل: اواخر تابستان تا اوایل پاییز برای برداشت زمستانه؛ در مناطق گرمسیر می‌توان اواخر زمستان یا اوایل بهار نیز کاشت کرد.

• عمق کاشت: 1–1.5 سانتی‌متر
• فاصله بین گیاهان: 5–10 سانتی‌متر (پس از جوانه‌زنی تنک‌کاری شود)
• فاصله ردیف‌ها: 25–35 سانتی‌متر
• زمان جوانه‌زنی: معمولاً 6–10 روز

برای خرید بذر صیفی جات به این لینک مراجعه کنید.

روش کاشت بذر ترب سیاه 

بهترین زمان کاشت ترب سیاه اوایل پاییز تا اواخر زمستان است، زیرا این گیاه محصول فصل خنک بوده و در گرما از کیفیت محصول نهایی کاسته می‌شود.

طرز کاشت ترب سیاه در گلدان

بهتر است برای کاشت تربچه در گلدان، از گلدانهای مستطیلی بزرگ استفاده کنید تا سطح بیشتری را برای کشت در اختیار داشته باشید.

از آنجا که ترب در خاک‌های سنگین و سنگلاخی نمی‌تواند به خوبی رشد کند یک بستر کشت سبک و غنی تهیه کنید و گلدان یا ظرف کشت خود را با آن پر کنید.
در صورت در دسترس نبودن خاک مناسب می‌توانید از خاک مخصوص سبزی کاری نازبو را از این لینک سفارش دهید.
در صورتی که خودتان خاک را تهیه کردید، دقت خاک حاوی علف‌های هرز و قارچ نباشد.
در مرحله بعد کمی بستر کشت را با اسپری مرطوب کنید و بذرها را روی آن بپاشید.
سپس به اندازه 1 تا 1.5 سانتیمتر روی بذرها خاک بریزید و آنها را با اسپری مجددا آبیاری کنید(آبیاری زیاد باعث پایین رفتن بذر در عمق خاک می شود.)
ترب به نور زیادی نیاز دارد، حتماً گلدان خود را پس از کشت پشت پنجره جنوبی قرار دهید.
دمای مور نیاز جوانه زنی ترب تقریبا 13 تا 24 درجه است.
تقریبا 5 تا 10 روز طول می‌کشد بذرها جوانه بزنند.
برای بازدهی و عملکرد بهتر تا زمان جوانه زنی و 2 یا 4 برگی شدن برگ‌ها می‌توانید روی گلدان با یک کاور نایلونی برای بالا رفتن رطوبت محیط استفاده کنید.
در تربچه‌های معمولی 2 الی 25 روز طول می‌کشد تا به ثمر برسند و لی برداشت ترب سیاه بیش از دو برابر و گاه 60 روز طول می‌کشد.
زمان برداشت ترب سیاه هنگامی است که ریشه‌ها کمی از خاک بیرون بزنند.
نکته: اگر داخل منزل اقدام به کشت کردید، بهتر است دما بالا نرود و گردش هوا را حتماً در نظر داشته باشید.

نحوه کاشت تربچه سیاه در باغچه یا زمین

• بذرها را در عمق حدودا 1.5 تا 2 سانتیمتری و با فاصله ده سانتیمتری در یک ردیف بکارید.
• فاصله خطوط از یکدیگر 10 تا 20 سانتیمتر و فاصله ترب‌ها از یکدیگر بر روی خطوط 15 تا 20 سانتیمتر می‌باشد. پس از اینکه بذرها جوانه زدند و گیاه به اندازه حدودا ۵ سانتیمتر رشد کرد، بهتر است نوک برگ‌ها را با یک قیچی تیز هرس کنید.
• بهترین دما برای پرورش این گیاه ۱۵ درجه می‌باشد.
• ترب وقتی وارد فاز زایشی شود تمام مواد ذخیره شده در ریشه آن صرف رشد گل و بذر شده و دیگر قابل استفاده نیست، بنابراین باید مانع از گلدهی آن شد.
• پس از قوی شدن گیاه آبیاری محصول به دوبار در هفته به صورت غرقابی کاهش پیدا می‌کند.

برای خرید بذر سبزیجات و نحوه کاشت انواع آنها به این لینک مراجعه کنید.

خواص ترب سیاه 

ترب سیاه برای پوست : دارای مقدار زیادی آنتی اکسیدان‌های طبیعی است که در کاهش چین و چروک صورت و جوان سازی پوست صورت موثر است.
ترب سیاه برای سنگ کلیه : این محصول دارای خواص دیورتیک بوده و با افزایش ادرار به عنوان یک درمان طبیعی برای دفع سنگ کلیه شناخته می‌شود.
ترب سیاه برای سنگ صفرا : ترب باعث افزایش ترشح و دفع صفرا می‌شود.
ترب سیاه برای لک : علاوه بر اینکه برای پیشگیری و درمان جوش مفید است به درمان لک‌های صورتی نیز کمک می‌کند.
ترب سیاه در بارداری : کلسیم موجود در آن باعث افزایش رشد استخوان‌های جنین و تقویت عضلات جنین می‌شود.
ترب سیاه برای معده : ترب برای سم زدایی از معده مفید است و با مقادیر بالای آنتی اکسیدان به بهبود هضم غذا، کاهش اسید معده و کاهش نفخ کمک می‌کند.
خواص آب ترب سیاه : نوشیدن آب ترب برای درمان سیاتیک، سنگ کلیه و سنگ کیسه صفرا و درمان کم خونی بسیار موثر است.
ویتامین‌های موجود در ترب سیاه : این سبزی حاوی مقادیر بالای آنتی اکسیدان‌ها، ویتامین A، ویتامین B6، ویتامین C، ویتامین E، پتاسیم، منیزیم، آهن، روی، فولات و کلسیم می‌باشد.

برای خرید انواع سم و قارچ کش کلیک کنید.

نگهداری و مراقبت از ترب سیاه گرد

برای رشد مطلوب ترب سیاه گرد به نکات زیر توجه کنید: خاک لومی، حاصلخیز و با زهکشی مناسب؛ pH مطلوب بین 5.9 تا 6.8؛ آبیاری منظم اما بدون غرقابی شدن (رطوبت یکنواخت از ترک خوردن جلوگیری می‌کند). دماهای ایده‌آل رشد بین 12 تا 25 درجه سانتی‌گراد است؛ در گرمای شدید کیفیت ریشه کاهش می‌یابد و اندکی سایه بعدازظهر مفید است.

از کاربرد کودهای نیتروژنی سنگین بپرهیزید چون منجر به رشد رویشی و ریشه‌های ضعیف می‌شود. مالچ آلی برای حفظ رطوبت و کاهش تکثیر علف‌های هرز توصیه می‌شود. تنک‌کاری به موقع برای رشد یکنواخت ریشه‌ها ضروری است.

ویژگی‌ها و مزایای ترب سیاه گرد

• پوست ضخیم و نگهداری طولانی
• گوشت سفید، ترد و آبدار با طعم تند که با پخت ملایم‌تر می‌شود
• منبع ویتامین C، فیبر و مواد معدنی (پتاسیم، منیزیم، آهن)
• حاوی گلوکوزینولات‌ها و ترکیبات فنولی با خاصیت آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی
• قابلیت استفاده در خوراکی‌های خام و پخته و مصارف دارویی-سنتی

از منظر بازاریابی، ترب سیاه گرد محصولی است که هم بازار غذایی و هم بازار دارویی-سنتی را هدف می‌گیرد؛ نگهداری طولانی و قابلیت عرضه در فصل سرد، ارزش افزوده فروش را بالا می‌برد.

کاربردهای ترب سیاه گرد

ترب سیاه گرد را می‌توان به‌صورت خام در سالاد و ترشی، یا پخته در سوپ‌ها، خورش‌ها و تفت‌داده‌ها مصرف کرد. پوست ضخیم را در صورت نیاز می‌توان جدا کرد تا تندی کمتر شود. برگ‌های جوان نیز خوراکی بوده و قابل استفاده مانند سبزیجات برگی‌اند.

طریقه مصرف ترب سیاه

• آنرا شسته و پوست بگیرید و سپس خرد کنید. ترب‌های خرد شده را کف ظرف بچینید و روی آن را با یک لایه‌ نازک شکر یا قند بپوشانید. اجازه دهید به مدت یک روز بماند تا شربت آن دربیاید. شربت به دست آمده را در یک پیاله ریخته و روزانه 4 تا 6 قاشق میل کنید. 
•  این سبزی را می‌توانید به صورت خورد شده در سالاد و یا بخار پز و سوپ در غذا استفاده کرد.

مضرات ترب سیاه

استفاده زیاد از این محصول باعث دل پیچه شده و تحریک دستگاه گوارش شود.
مصرف زیاد آن ممکن است با داروهای تیروئید تداخل داشته باشد و به گواتر منجر شود.

مقاومت و تحمل‌پذیری ترب سیاه گرد

ترب سیاه گرد تحمل خوبی به سرما و شرایط خنک دارد اما نسبت به یخ‌زدگی شدید حساس است. در خاک‌های سنگین و آبدار ممکن است دچار پوسیدگی ریشه شود؛ بنابراین زهکشی مناسب حیاتی است. در تابستان‌های گرم، گیاه تمایل به چوبی و تند شدن طعم دارد.

آفات ترب سیاه گرد

• کک‌های کلم (Flea beetles): به برگچه‌های جوان خسارت می‌زنند — استفاده از روکش‌های ردیفی (row covers) مؤثر است.
• شته‌ها (Aphids): جمع‌آوری آبشکن یا استفاده از آب پرفشار و دشمنان طبیعی (کنسروال‌ها).
• لارو مگس کلم / کرم مفتولی (Root maggots): باعث سوراخ شدن و فساد ریشه می‌شوند — شبکه‌های ضدحشرهِ خاکی و تناوب زراعی مفید است.
• حلزون‌ها و راب‌ها: شب‌زی و اغلب برگ‌ها را می‌خورند — جمع‌زدن دستی، تله یا دیاتومه.

بیماری‌های ترب سیاه گرد

• پوسیدگی سیاه ریشه (Aphanomyces raphani): لکه‌های فرو رفته و سیاه روی ریشه؛ پیشگیری با تناوب زراعی 3–4 سال، زهکشی مناسب و استفاده از ارقام مقاوم.
• سفیدک داخلی / سفیدک پودری (Downy/ Powdery mildew): کنترل با تهویه مناسب و حذف بقایا.
• کلاب‌رود (Clubroot): در خاک‌های اسیدی و با آلودگی بالا رخ می‌دهد — اصلاح pH و تناوب الزامی است.

خرید ترب سیاه گرد

در زمان خرید به دنبال ریشه‌های سفت، بدون لکه یا نرم‌شدگی، با پوست سالم و بدون چین‌خوردگی باشید. بذرهای معتبر را از تأمین‌کنندگان شناخته‌شده تهیه کنید و در برچسب بذر به رقم، تاریخ انقضا و اطلاعات مقاومت توجه کنید. فصل عرضه بازار معمولاً پاییز تا اوایل زمستان است.

نکات مهم در نگهداری ترب سیاه گرد

• برگ‌ها را جدا کنید و ریشه‌ها را قبل از نگهداری تمیز نمایید.
• نگهداری کوتاه‌مدت: کیسه پلاستیکی سوراخ‌دار در کشوی سبزیجات یخچال.
• نگهداری بلندمدت: در جعبه شن یا خاک مرطوب در دمای 0–2 °C و رطوبت بالا تا چند ماه.
• برای بازیابی تردی ریشه‌های کمی شُل شده، چند ساعت در آب سرد قرار دهید.

نتیجه‌گیری

ترب سیاه گرد یک محصول پاییزه-زمستانه با ارزش غذایی و خواص درمانی است که برای باغبانان علاقه‌مند قابل‌کشت آسان و از نظر بازار جذاب است. با انتخاب بذر مناسب، رعایت تناوب زراعی، مدیریت آبیاری و محافظت در برابر آفات و بیماری‌های ریشه‌ای می‌توان محصولی با کیفیت و قابل نگهداری طولانی تولید کرد.

به‌عنوان یک توصیه عملی: پیش از کاشت، آزمایش خاک و تنظیم pH و ترکیب مناسب کود (با تمرکز بر فسفر و پتاس به جای نیتروژن زیاد) اثر چشمگیری در کیفیت ریشه خواهد داشت.