گل کوکب یکی از گلهای فوق العاده زیبا و همه پسند است که از زیبایی و سادگی فوق العاده ای بهره مند است. این گل دارای انواع گوناگونی است و در رنگ و اندازه های مختلف در طبیعت یافت میشود. گلهای این گیاه معمولا معطر نیست و فصل تابستان زمان شکوفایی آنها است.

نام فارسی:کوکب
خاستگاهمکزیک، آمریکای مرکزی و کلمبیا
نام انگلیسی:Dahlia
نام علمی:Dahlia spp
خانواده: ASTERACEAE  – کاسنی
نامهای دیگر:

مشخصات:

گل کوکب با نام علمی “Dahlia” بومی مکزیک، آمریکای مرکزی و کلمبیا بوده و دارای ۳۰ گونه است.  گیاهی دایمی و حساس به سرما با ریشه های ژوخه ای گرد یا دوکی شکل می باشد. برگ ها مرکب، بزرگ و دندانه دار است. گل ها ممکن است کم پر، نیمه پر یا پرپر باشند. قطر گل بین گونه ها بسیار متغیر بوده و از گلهایی کوچک به قطر ۵ سانتیمتر تا گلهایی بزرگ به قطر ۳۰ سانتیمتر در بین این گیاهان وجود دارند.

دارای ارقام پاکوتاه و پابلند است (۳۰-۲۰۰ سانتی متر). گل ها به صورت یک رنگ، دورنگ و چند رنگ شامل سفید، زرد، نارنجی، قرمز و بنفش دیده می شود. از روی جوانه ها می توان رنگ گل را تشخیص داد. اگر جوانه سبز روشن باشد گل سفید یا زرد است و اگر جوانه قرمز باشد گل قرمز یا بنفش است.

شرایط نگهداری و پرورش گل کوکب:

آبیاری: زمینی که در آن کوکب کاشته می شود باید آب کافی دریافت کند تا خاک همیشه مرطوب باشد ولی نباید بیش از حد آبیاری شود.گهگاهی از خاک پوش به ویژه کاه به ضخامت حدود ۵ سانتی متر برای نگهداری رطوبت اطراف گیاه استفاده می شود.

خاک: کوکب به زه کشی خیلی حساس است و در خاک دارای زه کشی نامناسب، به سرعت می پوسد. خاک آن باید حاوی موادآلی کافی و نیز دارای زهکشی مناسب باشد. PH مناسب آن ۷-۶ است.

دما: دامنه دمایی بهینه برای رشد رویشی ۲۵-۱۳ و برای گلدهی ۱۵-۱۰ است. بهترین گل ها در مناطق با شب های خنک به دست می آید.

نور: محل کاشت باید آفتاب گیر باشد.

کوددهی:

نیتروژن و فسفر مهمترین عناصر مورد نیاز گل کوکب هستند. مقادیر به نسبت کم پتاسیم و کلسیم برای رشد بهینه و نیز برای تولید ریشه های ژوخه ای و حفظ تعداد گل های تولید شده لازم است. در اوایل تابستان مصرف کودهای نیتروژنه به صورت هفتگی و از اواسط تابستان تا پاییز مصرف کودهای پتاسه برای آن مفید است. در مناطقی که کوکب کود کافی دریافت نمی کند، تعداد گل ها کم و اندازه آنها کوچک می شود.

تکثیر:

کوکب به سه روش بذر، تقسیم (جدا کردن ریشه ژوخه ای) و قلمه افزایش می یابد.
بذر: انواع باغچه ای به طور معمول با بذر افزایش می یابند، گرچه از ژوخه های آن نیز می توان استفاده کرد. کاشت بذر در اسفند در شاسی یا گلخانه نیم گرم انجام شده وقتی گیاهان ۴ برگه شدند (در فروردین ماه) آنها را در گلدان های استکانی نشاء کرده گلدان ها را دوباره درون شاسی سرد قرار داده و پس از رفع خطر سرما، به زمین اصلی منتقل می کنند. ممکن است بذرکاری در اوایل اردیبهشت انجام شود که در زمین اصلی کشت شده و نیاز به تنک کردن دارد.

قلمه: جهت تهیه قلمه بدین صورت عمل می شود که ساقه را کمی بالاتر از سطح خاک قطع کرده و قسمت باقی مانده را با خاک میپوشانند. در این حالت به سرعت از نزدیک محل طوقه جوانه ها شروع به رشد می کنند. پس از آنکه جوانه ها کمی رشد کردند دوباره پای بوته را خاک می دهند. سرعت ظهور جوانه ها به دما، رطوبت و نوع رقم بستگی دارد. پس از آنکه چند ریشه بر روی آن ظاهر شد از آنها قلمه گیری می شود. در قلمه معمولی از جوانه رشد کرده ۴-۳ قلمه تهیه می کنند. باید توجه داشت که قلمه ها در مقابل آفتاب قرار نگیرند، چون رطوبت خود را به سرعت از دست میدهند. قلمه ها را در دمای ۱۸ -۱۵ در شرایط سایه کشت می کنند که ۳-۲ هفته بعد ریشه دار می شود. قلمه های ریشه دار در اردیبهشت در زمین اصلی کشت می شوند. گاهی در گلدان هم کشت می شود ولی کمتر رایج است. گیاهانی که با قلمه زیاد می شوند پاکوتاه شده و گل های درشتی خواهند داد.

تقسیم ریشه: ریشه های ژوخه ای کوکب به سرما حساس هستند بنابراین آنها را در پاییز از خاک خارج کرده ودر فروردین می کارند. ژوخه ها فاقد جوانه هستند (چون ریشه متورم شده اند) بنابراین همراه آنها باید بخشی از طوقه وجود داشته باشد. چون مطمئن نیستیم که قطعه جدا شده جوانه دارد یا نه، یکی دو هفته پیش از کشت، دسته ژوخه ها را در ماسه مرطوب با دمای بالای ۱۰ قرار می دهیم تا جوانه ها رشد کرده و ظاهر شوند. زمانی که جوانه ها ۲ سانتی متر رشد کردند، ژوخه ها را به چند قسمت تقسیم می کنیم. این ژوخه ها پس از ۱۲-۸ هفته گل می دهند. اگر ژوخه بدون جوانه کشت شود، پوسیده و از بین می رود.

انواع گل کوکب:

انجمن کوکب آمریکا این گیاهان را در ۱۴ گروه کلی طبقه بندی کرده است. از انواع عمده آن که جهت تولید گل بریده استفاده می شود می توان سه رقم تزیینی، کاکتوسی بزرگ و منگوله ای را نام برد. نوعی طبقه بندی کوکب براساس شکل ظاهری به صورت زیر است:

الف) کوکب های کم پر

الف-۱- کم پر ساده: یک یا چند گلچه شعاعی دارند که ممکن است همپوش باشند و در اطراف دیسک مرکزی قرار گیرند. اندازه گل به طور معمول کوچکتر از ۱۰ سانتی متر است.

الف-۲- کم پر یقه دار: دو ردیف گلچه کناری دارند که یک ردیف اضافی آن حاصل تغییر شکل پرچم ها است. بخش خارجی شامل یک ردیف از گلچه های شعاعی پهن است و بخش داخلی شامل حلقه ای از گلچه های کوچک است که در اطراف دیسک مرکزی قرار دارند. قطر گل به طور معمول ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر است.

ب) کوکب های پرپر

ب-۱- کوکب های شبیه به نیلوفر آبی: گلچه های شعاعی پهن به نسبت کم هستند که صاف بوده و یا در حاشیه ها کمی به سمت داخل یا خارج خم شده اند و به گل ها ظاهری تخت داده اند. گل ها در اندازه های کوچک یا متوسط دیده می شود.

ب-۲- آنمونیک: هر گل شامل یک یا بیش از یک حلقه از گلچه های پهن و گروه فشرده ای از گلچه های لوله ای و متمرکز به سمت بالا که طویل تر از گلچه های دیسکی نوع کم پر هستند، می باشد. قطر گل به طور معمول ۱۰ تا ۱۵ سانتی متر است.

ب-۳- کوکب لانه زنبوری یا منگوله ای: گل کوچک و گلچه ها بسیار فشرده و شبیه لانه زنبور هستند. مشابه انواع توپی ولی کروی تر هستند و گلچه ها در تمام طول به سمت داخل خم شده اند.

ب-۴- توپی: گل ها توپی شکل و یا کمی در قسمت بالا پهن هستند. گلچه های شعاعی به صورت مارپیچی قرار داشته اندو از بیش از نصف طول خود به سمت داخل خم شده اند. نوک آنها گرد یا کند است.

ب-۵- نیم کاکتوس: گلچه های شعاعی تا حدودی در یک نقطه متمرکز و در قاعده پهن تر از نوع کاکتوسی هستند. در نیمه انتهایی به سمت بیرون خم شده اند و نیز راست بوده و یا به سمت مرکز گل خم شده اند.

ب-۶- کوکب های کاکتوسی: گل کاملا پرپر و گلچه های شعاعی که در یک نقطه متمرکز هستند باریک، بلند، نوک تیز، پیچ خورده و نامنظم هستند و گلبرگ ها شب ها کمی به سمت مرکز خم می شوند. اندازه گل از کمتر از ۱۰ سانتی متر تا ۲۵ سانتی متر دیده می شود.

ب-۷- کوکب زینتی: دیسک مرکزی گل قابل دیدن نبوده و گلچه های شعاعی به طور معمول پهن و در حاشیه ها کمی به سمت داخل خم شده اند و گاهی تا حدودی دندانه دار هستند.

ب-۸- انواع متفرقه: انواعی هستند که در گروه های فوق قرار نمی گیرند و شامل انواع ارکیده ای، انواع شبیه گل صدتومانی و انواع ستاره ای هستند.