بذر زغال اخته | cornus mas
بذر زغال اخته (Cornus mas) یکی از ارزشمندترین بذرهای گیاهان میوهدهنده جنگلی است که در سالهای اخیر به دلیل تحمل بالا، ارزش غذایی زیاد و کاربردهای گسترده در فضای سبز مورد توجه باغداران قرار گرفته است. این بذرها منبع تولید درختچههایی هستند که علاوه بر زیبایی، میوههایی سرشار از آنتیاکسیدان و ویتامین C تولید میکنند. اگر به دنبال پرورش گونهای مقاوم و بادوام هستید، کاشت بذر زغال اخته انتخابی مطمئن و بلندمدت محسوب میشود. زغال اخته از درختان همیشه سرسبز و خزاندار می باشد که میوه کوچکی همچون زرشک و به رنگ قرمز تیره دارد.

زغال اخته به صورت درخت یا درختچه رشد می کند که درخت آن در ایران به بلندی ۸ متر و قطر ۱۵ تا ۱۹ سانتی متر می رسد. برگ های این گیاه به رنگ سبز، بیضی مانند و پهن می باشند که معمولاً دمبرگ کوتاهی دارند.
جهت خرید بذر میوه های کمیاب به فروشگاه اینترنتی نازبو مراجعه کنید.
گل های زغال اخته زرد رنگ و خوشه ای می باشد و شهد فراوانی برای زنبورهای عسل دارد . شکوفه های درخت زغال اخته در اواخر فصل سرد زمستان، تقریباً سه هفته آخر، یا اوایل فصل بهار و پیش از پیدایش برگ ها پدیدار می شوند. میوه های بیضی شکل زغال اخته در ابتدا زرد رنگ هستند و به تدریج رنگ آنها رو به قرمزی می رود و میوه های آن طعم ترش و شیرینی دارد.
نحوه کاشت بذر زغال اخته:
زغال اخته از طریق بذر و خواباندن شاخه، پیوند تکثیر می شود. برای کاشت بذر زغال اخته، بذرها را به مدت 24 تا 48 ساعت در آب ولرم خیس کنید. سپس بذرها را در درون بستر کشت بکارید و روی آن را با خاک نرم و کود بپوشانید و آبیاری کنید. تا زمان جوانه زنی سطح خاک را مرطوب نگه دارید، رطوبت باعث می شود که بذر زودتر جوانه بزند. پس از مدتی بذر جوانه می زند و گیاه رشد خود را آغاز می کند. زمانی که گیاه به حد معینی از رشد رسید آن را به زمین اصلی منتقل کنید.
شرایط نگهداری زغال اخته:
آبیاری درخت زغال اخته: درختان جوان زغال اخته به آبیاری منظم نیاز دارند بنابراین زمانی که سطح خاک نسبتا خشک شد نسبت به آبیاری اقدام کنید. اگر بافت خاک گیاه از نوع متوسط باشد (نه خیلی سبک و شنی و نه خیلی سنگین) در اوایل رشد هفته ای یک مرتبه آبیاری این گیاه کافی است. اصولا مقاومت زغال اخته نسبت به خشکی خاک متوسط و میانه است و تحمل خشکی کشیدن برای مدت طولانی را ندارد.
نور مورد نیاز زغال اخته: بذر درخت زغال اخته باکو می توان در مکانی با نور کامل آفتاب (حداقل 8-6 ساعت نور مستقیم آفتاب) و یا نیمه سایه-نیمه آفتاب (حداقل 5-4 ساعت نور مستقیم آفتاب) کاشت. وجود مکانهای سایه مانع از گلدهی و همچنین تشکیل میوه می شود.
دمای مناسب زغال اخته: زغال اخته در طی زمستان دما را تا حدود 25- درجه سانتیگراد تحمل میکند، اما با گرمای تابستان میانه چندانی ندارد بخصوص اگر در منطقه ای زندگی می کنید که به طور کل رطوبت کمی نیز وجود دارد. روزهای گرم و وزش بادهای خشک و گرم از جمله دلایل ریزش برگهای این گیاه است که می تواند منجر به ظاهر بیمار گونه این گیاه شود به همین دلیل این درختان در مناطقی که تابستان های گرم و بخصوص خشکی دارند خوب به عمل نمیآیند. حتی اگر در مکانی کاشته شوند که در بعد از ظهر روزهای گرم تابستان از سایه برخوردار باشد باز هم وزش نسیم های گرم تابستانه آنها را آزار می دهد.
خاک زغال اخته: بذر درخت زغال اخته در خاک هایی با بافت متوسط که البته زه کش خوبی داشته باشند می توانند رشد کنند. البته وجود مواد ارگانیک همانند خاک برگ یا کود بسیار پوسیده گاوی به رشد و میوه دهی این گیاه کمک می کند. زمان کاشت این گیاه در مکان جدید در تابستان است و اگر در سایر زمانهای سال بخصوص در طی پاییز اقدام به کاشت این گیاه کنیم، از رشد خوبی برخوردار نخواهد بود.
کوددهی زغال اخته: به این گیاه به طور کل لازم نیست بخصوص اگر هر ساله با شروع فصل بهار از پوشش مالچ (پوشش خاک برگ و یا کود بسیار پوسیده گاوی ) به ضخامت حدود 7-5 سانتیمتر در اطراف تنه گیاه و بر روی خاک استفاده شود. توجه کنید که درختان جوان در سالهای اولیه رشد ممکن است گل تولید کنند اما میوه ای ندهند کافی است صبر کنیم تا درخت بزرگتر و بالغ تر شود و نیاز چندانی به مصرف کود نیست. به هر حال اگر به کوددهی اصرار دارید می توانید از فرمول هایی ملایم همانند 10-10-10 استفاده کنید.
روش تکثیر بذر زغال اخته
تکثیر بذر زغال اخته معمولاً از طریق کاشت مستقیم بذر صورت میگیرد. این بذر برای جوانهزنی نیاز به تیمار سرما (Stratification) دارد. آیا میدانستید که در طبیعت، بذر زغال اخته معمولاً پس از گذر از یک زمستان سرد جوانه میزند؟ برای افزایش درصد موفقیت، مراحل زیر پیشنهاد میشود:
- استخراج بذر از میوه رسیده و شستوشوی کامل آن برای حذف پالپ.
- خشککردن بذرها در سایه و قرار دادن آنها در دمای محیط برای ۷ تا ۱۰ روز.
- تیمار سرد: ترکیب بذر با ماسه مرطوب و نگهداری در دمای ۲ تا ۵ درجه به مدت ۸ تا ۱۲ هفته.
- کاشت در بستر سبک با عمق ۱ تا ۲ سانتیمتر و آبیاری منظم.
- رعایت رطوبت نسبی و نور غیرمستقیم تا زمان سبز شدن بذر.
نکته تجربی: اگر تیمار سرد بهدرستی انجام نشود، جوانهزنی ممکن است تا یک سال به تأخیر بیفتد.
نگهداری و مراقبت از بذر زغال اخته
نهالهای حاصل از بذر زغال اخته برای رشد مطلوب به شرایطی خاص نیاز دارند. این گیاه، مقاوم اما حساس به برخی تنشهاست. برای نگهداری بهتر:
- آبیاری منظم انجام دهید اما از غرقابی شدن بستر جلوگیری کنید.
- نور آفتاب کامل تا نیمسایه برای رشد ایدهآل توصیه میشود.
- استفاده از خاک لومی با زهکشی خوب ضروری است.
- در سال اول رشد، کوددهی سبک با کودهای آلی انجام شود.
- نهالهای جوان را از باد شدید و سرمازدگی محافظت کنید.
این نکته را همیشه در نظر داشته باشید که زغال اخته رشد آهستهای دارد؛ بنابراین صبر کلید موفقیت در پرورش آن است.
ویژگیها و مزایای بذر زغال اخته
بذر زغال اخته ویژگیهای بینظیری دارد که آن را به یکی از بهترین گزینهها برای کاشت در باغهای خانگی و تجاری تبدیل میکند:
- مقاومت بالا در برابر سرما و تغییرات اقلیمی.
- مناسب برای کشت در اغلب مناطق ایران.
- دارای ارزش غذایی فراوان و خواص دارویی سنتی.
- قابلیت رشد در خاکهای متنوع با نیاز آبی متوسط.
- ایدهآل برای تولید میوه، فضای سبز و اهداف زینتی.
کاربردهای بذر زغال اخته
بذر زغال اخته تنها برای تولید درخت نیست؛ کاربردهای گستردهتری دارد:
- پرورش درختچه برای تولید میوه تازه، مربا، لواشک و فرآوردههای دارویی.
- کاشت در باغها و فضای سبز بهعنوان گیاه زینتی.
- استفاده در زراعت چوب و تثبیت خاک.
- مصارف پژوهشی در اصلاحنژاد و ژرمپلاسم.
زیستگاه طبیعی بذر زغال اخته
زغال اخته در طبیعت بهطور گسترده در مناطق جنگلی اروپا، قفقاز، ترکیه و بخشهایی از ایران یافت میشود. این گیاه معمولاً در ارتفاعات متوسط، دامنه کوهها و حاشیه جنگلها رشد میکند. آگاهی از زیستگاه طبیعی کمک میکند تا شرایط مناسب رشد نهال فراهم شود.
ابعاد و خصوصیات ظاهری درخت زغال اخته
درخت بالغ حاصل از بذر زغال اخته معمولاً ارتفاعی بین ۳ تا ۶ متر دارد. ویژگیهای ظاهری این درخت عبارتاند از:
- برگهای بیضیشکل، سبز و براق.
- گلهای زرد ریز که در اواخر زمستان ظاهر میشوند.
- میوههای قرمز براق با طعم ملس تا ترش.
- تنهای قهوهای تا خاکستری با پوستهای نسبتاً سخت.
میوههای رسیده معمولاً در اواخر تابستان قابل برداشت هستند و طعم خاص آنها شناخته شده است.
مقاومت و تحملپذیری بذر زغال اخته
گیاه حاصل از بذر زغال اخته مقاومت بالایی در برابر سرما (تا منفی ۳۰ درجه سانتیگراد) دارد. این گیاه در برابر خشکی نیز تا حدودی مقاوم است، اما آبیاری منظم باعث افزایش محصولدهی میشود. زغال اخته در انواع خاک رشد میکند اما خاکهای سنگین و غرقابی را نمیپسندد.
آفات بذر زغال اخته
درختچه زغال اخته معمولاً آفات زیادی ندارد، اما ممکن است در برخی مناطق با موارد زیر مواجه شود:
- شتهها: عامل پیچیدگی برگ و کاهش رشد.
- کرم میوهخوار: تغذیه از میوههای نارس.
- لیسهوارها و حلزونها در نهالهای جوان.
کنترل بیولوژیک و تقویت خاک معمولاً بهترین روش پیشگیری است.
بیماریهای بذر زغال اخته
گیاهان حاصل از بذر زغال اخته ممکن است به برخی بیماریها حساس باشند:
- پوسیدگی ریشه در خاکهای مرطوب و بدون زهکشی.
- لکه برگی قارچی در شرایط رطوبت زیاد.
- پژمردگی در اثر کمبود عناصر غذایی.
آبیاری منظم، کوددهی متعادل و تهویه مناسب خاک نقش اساسی در کاهش بیماریها دارد.
خرید بذر زغال اخته
برای خرید بذر زغال اخته باکیفیت، حتماً به موارد زیر توجه کنید:
- تاریخ برداشت بذر و تازگی آن.
- منبع خرید: فروشگاه معتبر و دارای گواهی سلامت.
- نوع رقم: بذرهای اصلاحشده معمولاً جوانهزنی قویتری دارند.
- بستهبندی استاندارد و نگهداری صحیح.
برای خرید آنلاین بذر میتوانید از فروشگاه ما دیدن کنید و مشاوره رایگان دریافت کنید.
نکات مهم در نگهداری بذر زغال اخته
پیش از کاشت بذر زغال اخته رعایت چند نکته ساده، درصد موفقیت را چند برابر میکند:
- بذر را در جای خشک و خنک نگهداری کنید.
- پیش از کاشت، حتماً بذر را ۲۴ ساعت در آب قرار دهید تا رطوبت اولیه جذب شود.
- برای تیمار سرد، از یخچال با دمای ثابت استفاده کنید.
- پس از جوانهزنی، نهال را بهتدریج با نور مستقیم تطبیق دهید.
نتیجهگیری
اگر به دنبال کاشت گیاهی مقاوم، زیبا و پربازده هستید، بذر زغال اخته یکی از بهترین انتخابهاست. با رعایت اصول کاشت، نگهداری و خرید صحیح میتوانید درختچههایی سالم، پربار و بادوام پرورش دهید. تجربه کاشت زغال اخته نه تنها جذاب است، بلکه نتیجه آن میوههایی سالم و طبیعی خواهد بود. اکنون وقت آن است که اولین قدم را بردارید و کاشت بذر زغال اخته را آغاز کنید.
سلام میشه بگید به چه درختی پیوند میشه؟