نازبو
خاک و کودیاری

مثلث بافت خاک

04 مرداد 1397
6
مثلث بافت خاک مثلثی است متساوی الاضلاع که هر ضلع آن مربوط به 3 عنصر اصلی هر خاک يعني ماسه، سیلت(لای) و رس است. تعریف بافت خاک : یکی از ویژگیهای فیزیکی خاک بافت آن است. اندازه نسبی ذرات خاک را اصطلاحاً بافت خاک گویند که حاکی از ريزي و درشتی خاک مي باشد. به عبارت دیگر مقدار نسبی شن و سیلت و رس که ذرات کوچکتر از سنگریزه مي باشد ( قطرشان از 2 ميلي متر کوچکتر است) بافت خاک را تشکیل مي دهد درشت و سبک به خاک شنی و ريز و سنگین به خاک رسی اطلاق مي شود. خاک لوم (loam) ما بين اين دو نوع و دارای مخلوط مناسبی از شن و سيلت و رس است. خاک های شنی سریع تر از خاک هاي ديگر خشک و گرم مي شوند و راحت تر قابل شخم زدن هستند. خاک هاي رسي آب بيشتري را در خود نگه مي دارند و از بقيه خاک ها دیرتر خشک و گرم مي شوند و از همه سخت تر قابل شخم زدن مي باشند. خاک هاي لوم وضعیت متوسط دارند يعني قابلیت نگهداری آب در آنها خوب است و نسبتاً خوب شخم زده مي شوند.که بهترین نوع خاک در کشاورزی خاک لوم می‌باشد. در نتیجه شناخت نوع بافت خاک در کشاورزی اهمیت ویژه ای دارد. براي اینکه بدانیم نمونه خاک در چه محدوده بافتی قرار مي گیرد، اگر مقادي 3 گروه اصلی اجزاء تشکیل دهنده خاک را شامل شن (درشت و ريز) – سیلت و رس مي باشد با تجزیه مکانيکي اندازه گيري نماييم مي توانیم به نوع بافت خاک پي ببريم. بافت در خاک تا حدودی نمایشگر محیط هاي تشکیل آن، رژیم آبی خاک ، ظرفیت نگهداری آب در خاک، نفوذ پذيري و تخلخل (مقدار خلل و فرج خاک که به وسیله آب يا هوا اشغال مي شود) و نقطه پژمردگی گیاه است. تأثیرات بافت خاک
  • سرعت نفوذ آب در خاک
  • ظرفیت نگهداری و ذخیره ی آب در خاک
  • سهولت و سختی عملیات شخم زدن و کشت و کار
  • تهویه ی خاک
  • حاصلخیزی خاک

روش استفاده از مثلث بافت خاک

در این آموزش به سه روشِ تعیین بافت خاک می پردازیم:

1- تعیین بافت خاک به روش لمسی

نمونه خاک برداشته شده را آب اضافه می کنیم تا به صورت خمیر شود، سپس این خمیر را در کف دست مالش داده تا به صورت مفتول گردد. سپس این مفتول را بین انگشت اشاره و شصت به سمت جلو حرکت می دهیم تا در یک نقطه بر روی مفتول شکستگی ایجاد شود. طول نوار شکسته شده را اندازه گیری می کنیم و طبق جدول زیر بافت آنرا مشخص می کنیم. تعیین بافت خاک به روش لمسی
بافت خاک طول نوار شکسته شده
خاک شنی کمتر از 3 سانتیمتر
خاک سیلت بین 3 تا 5 سانتیمتر
خاک رس بیش از 5 سانتیمتر

2- روش غربال (آزمایشگاهی)

این روش را به نام روش رسوب گذاری یا تجزیه مکانیکی نیز می شناسند. در این روش ابتدا ذرات شن (Sand)، سیلت (Silt) و رس (clay) را با درصد مشخص می کنیم، سپس با استفاده از مثلث بافت خاک ، بافت دقیق آنرا پیدا می کنیم. توجه: بعد از مشخص کردن مقدار ذرات روی اضلاع مثلث، خطوط موازی با ضلع ها می کشیم، به نحوی که در یک نقطه یکدیگر را قطع کنند. نقطه تقاطع در محدوده ای است که می توان جنس خاک را از روی مثلث بافت خاک تشخیص داد. [caption id="attachment_10790" align="aligncenter" width="635"]مثلث بافت خاک نحوه استفاده از مثلث بافت خاک[/caption]

3- تعیین بافت خاک به روش هیدرومتری

هیدرومتر یا چگالی سنج وسیله ای است که توسط آن می توان غلظت ذرات موجود در مایعات را تعیین نمود. و در خاک‌شناسی از هیدرومتر ۱۵۲H-62 برای تعیین بافت خاک استفاده می گردد.روش هیدرومتری مشابه روش پیپت است. اساس آن اندازه گیری چگالی سوسپانسیون خاک و آب است که به تدریج بر اثر رسوب مواد کاهش پیدا کرده و هیدرومتر بیشتر در مایع فرو می‌رود

انواع بافت خاک

1- شني (sand) : حداقل مقدار شن 85 درصد و مجموع و 5/1 برابر ذرات رس کمتر از 15 درصد مي باشد. 2- شني – لومي (loamy – sand) : شن بين 70 تا 90 درصد و مجموع سيلت و 5/1 برابر ذرات رس بيش از 15 درصد و مقدار رس از 30 درصد کمتر مي باشد. 3- لومي – شني (sandy – loam) : رس کمتر از 20 درصد يا مجموع درصد سيلت و دو برابر مقدار رس از 30 درصد بیشتر مي باشد. خاک هايي که مقدار شن آنها بين 24 تا 52 درصد باشد و مقدار رس شان کمتر از 7 درصد و سيلت شان نيز کمتر از 50 درصد است خاک لومي و شنی نامیده مي شوند. 4- (loam) لوم : مقدار رس بين 7 تا 27 درصد و سيلت 28 تا 50 درصد و شن کمتر از 52 درصد است. 5- لومي – سيلتي (silt – loam) : مقدار سيلت بيش از 50 درصد و رس بين 12 تا 27 درصد بوده و يا مقدار سيلت بين 50 تا 80 درصد نوسان داشته و مقدار رس نيز کمتر از 12 درصد است. 6- سيلت (silt) مقدار سيلت کمتر از 80 درصد و مقدار رس کمتر از 12 درصد است. 7- لوم رسي – شني (sandy – clay – loam) : اینکه 20 تا 35 درصد رس داشته و مقدار سيلت آن 28 درصد کمتر و شن آن نيز بيش از 45 درصد مي باشد. 8- لومي ورسي (clam –loam) مقدار رس تا 27 تا 40 درصد و مقدار لوم کمتر از 20 درصد تا 45 درصد در نوسان است. 9- لوم رسي – سيلتي (silty – clam – loam) مقدار رس 27 تا 40 درصد و مقدار شن نیز از 20 درصد کمتر است. 10- رسي و شني (sandy – clay) مقدار رس و شن آن از 35 تا 45 درصد بیشتر است. 11- رسي و سيلتي (silty – clay) مقدار هر يک از رس و سيلت آن به ترتیب بيش از 40 درصد است 12- رسي (clay) مقدار رس بيش از 40 درصد و مقدار شن و سيلت آن به ترتيب از 45 تا 40 درصد کمتر است.

نرم افزار تعیین بافت خاک

texture Autolookup یا TAl نرم افزاری رایگان و با کارایی آسان جهت  تعیین کلاس بافت خاک می‌باشد . از این پس به جای تشخیص بافت با استفاده از مثلث خاک می‌توانید از این نرم افزار استفاده کنید.

توانایی های این نرم افزار :

۱- تشخیص سریع و بسیار دقیق بافت خاک ۲- کارایی آسان ۳- بصورت رایگان در دسترس عموم قرار گرفته است ۴- تشخیص بافتهایی که نقاط بدست آمده آنها در بین خطوط دو بافت قرار می‌گیرد ۵- حجم کم و نصب آسان  
مهدی سالار

1 سال قبل

سلام و احترام خدمت شما دوست عزیز شرح بیان مطالب بسیار شیوا بود و برای افراد تازه کار و نا متخصص قابل فهم و هضم تشکر و قدردانی از زحمات شما

شریفی.

1 سال قبل

سلام و احترامات تقدیم شما. ما یک خاک را آزمایش کردیم. مقدارsandآن 2,مقدار silt 8,و clay 6 شد. لطفا بافت خاک را بر روی مثلث بافت خاک و نوع(کیفیت) خاک را برایمان بدست آورید. پیشاپیش ممنون.

کیانوش

1 سال قبل

سلام خسته نباشیدممنون از مطالب مفیدتون یه سوال داشتم چرا بافت clay در مثلث بافت خاک زیاد هستش خیلی ممنون

مبینا

1 سال قبل

سلام باتشکر از مطالب مفیدی که در سایت قرار دادید. فقط ای کاش منبع را هم ذکر میکردید چونکه تحقیقات دانشجویی بدون ذکر منبع بی هویت و فاقد ارزش علمی است....

Sahar

1 سال قبل

عالی بود مرسی ممنون از زحمتی که کشیدین?

نازبو - یاوری

1 سال قبل

سلام سحر عزیز خوشحالیم که این مطلب مورد توجه شما قرار گرفته، لطفا اگر توصیه و یا پیشنهادی دارید در اختیار همراهان فروشگاه بذر گل و گیاه نازبو قرار بدید.

مطالب پیشنهادی

خرید بهترین کود گوجه فرنگی
16 تیر 1399
سوپر جاذب ها و آشنایی با آن
23 شهریور 1396
جذب کود از طریق محلول پاشی برگی
23 شهریور 1396
تشخیص مشکلات گیاه از روی برگ آن به زبان ساده
10 خرداد 1396
کود سبز و مزایای استفاده از آن
12 شهریور 1396
تفاوت کود میکرو و ماکرو
17 مهر 1396
تغذیه گیاه و علائم کمبود (قسمت3)
03 مهر 1396
نحوه ضد عفونی کردن خاک
04 آبان 1396
تغذیه گیاه و علائم کمبود (قسمت1)
01 مهر 1396
خاک مناسب گیاهان آپارتمانی چه خاکیست؟
27 فروردین 1397