کاشت چغندر

• نام: چغندر
• نام علمی: Beta vulgaris
• خانواده گیاهی: Amaranthaceae خانواده اسفناج
• بومی: اروپا، آسیا و شمال آفریقا

کاشت چغندر

توضیحات کاشت چغندر

چغندر اگرچه گیاهی دو ساله است، اما اصولا به صورت یک ساله نیز کشت می شود. بعد از کاشت چغندر، بوته‌هایی با برگ های پهن و قلبی شکل به رنگ سبز تیره با رگبرگ های قرمز یا بنفش بر روی خاک نمایان می‌شود. با این وجود ریشه گرد یا استوانه ای آن زیر زمین رشد می کند و می تواند به قطر 10 سانتی متر برسد. این ریشه که همان چغندر است معمولاً به رنگ قرمز-بنفش است اما می تواند زرد، صورتی، سفید یا راه راه نیز باشد. گل های چغندر کوچک، سبز رنگ و به صورت خوشه ای روی ساقه های بلند ظاهر می شوند. آنها معمولا در سال دوم رشد چغندر یعنی زمانی که گیاه برای گلدهی آماده شده است، ظاهر می شوند.

جهت خرید بذر چغندر کلیک کنید!

حقایق جالب

• رنگ قرمز درخشان چغندر به دلیل وجود ترکیبی به نام بتاسیانین است. این ماده دارای خواص آنتی‌اکسیدانی قوی می‌باشد.
• چغندر در گذشته برای مصارف دارویی، از جمله درمان بیماری‌های مرتبط با دستگاه گوارش و خون، استفاده می‌شد.
• چغندرها به خانواده اسفناج‌ تعلق دارند، یعنی می‌توان آن را هم خانواده گیاهانی همچون اسفناج و کینوا دانست.
• برگ‌ چغندر بسیار مغذی است زیرا حاوی مقادیر زیادی ویتامین‌های A، C و K و همچنین مواد معدنی مانند آهن و کلسیم می‌باشد.
• چغندر هزاران سال است که کشت می‌شود و شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد مصرف آن به تمدن‌های باستانی مانند مصر و یونان بازمی‌گردد.
• در قرن نوزدهم، چغندر به منبع مهمی برای تولید شکر تبدیل شد.
• آب چغندر به عنوان رنگ‌دهنده طبیعی غذا و رنگ مورد استفاده قرار می‌گیرد.

اطلاعات اولیه کاشت

• نیاز نوری: آفتاب کامل تا نیم سایه
• نیاز آبی: متوسط
• نوع و ویژگی خاک: خاک سست، با زهکشی خوب و غنی از مواد آلی
• پی اچ خاک: 6.0 تا 7.0

بررسی شرایط لازم برای کاشت چغندر

کاشت چغندر را می‌توان در فصول خنک انجام داد زیرا این گیاه در برابر یخبندان‌های خفیف از خود مقاومت نشان می‌دهد. از اینرو هنگامی که دمای خاک بین 10 تا 25 درجه سانتی‌گراد است، می‌توانید‌ اقدام به کاشت چغندر کنید. دوره رشد این گیاه طولانی است و بسته به شرایط آب و هوایی می‌توان در اکثر ماه‌های سال اقدام به کاشت آن کرد. اگرچه چغندر بهترین رشد را در آب و هوای خنک دارد اما می‌تواند تا حدودی افزایش و  کاهش دما را تحمل کند. با این وجود دمای مطلوب برای رشد آن بین 15.5 تا 18.3 درجه سانتی‌گراد است.

شرایط لازم برای کاشت چغندر

• در بیشتر فصول سال می‌توان اقدام به کاشت چغندر کرد.
• در آب و هوای سرد با زمستان‌های یخبندان، بهار بهترین زمان برای کاشت چغندر است.
• در آب و هوای معتدل با زمستان‌های ملایم، اوایل بهار یا پاییز می‌تواند برای کاشت چغندر مناسب باشد.
• بهترین فاصله کاشت بین گیاهان 10 سانتی‌متر و بین ردیف‌ها 30 سانتی‌متر  است.
• بذرها را می‌توان به طور مستقیم در زمین کاشت. همچنین این امکان وجود دارد که ابتدا بذرها را در سینی نشاء بکارید و سپس نهال‌ها به زمین منتقل کنید.
• بهترین عمق کاشت حدود 1 تا 2 سانتی‌متر است.
• بهترین زمان برداشت 7 تا 10 هفته پس از کاشت بذر می‌باشد.
• حداکثر ارتفاع و عرض چغندر حدود  30 سانتی‌متر است.
• چغندر را می‌توان از طریق بذر تکثیر کرد.
• حداقل قطر و عمق گلدان مناسب برای کاشت چغندر باید 25 سانتی‌متر باشد.

شرایط مراقبت و نگهداری از چغندر

• نکات آبیاری: خاک را به طور مداوم مرطوب نگه دارید اما از غرقابی شدن آن جلوگیری کنید. بهتر است یک بار در هفته گیاه را به صورت عمیق آبیاری نمایید.
• روش‌های نگهداری: چغندر دمای خنک و معتدل را ترجیح می‌دهد، بنابراین بهتر است در گرم‌ترین ساعات روز مقداری سایه برای آن فراهم کنید.
• کوددهی: قبل از کاشت چغندر از مقداری کود متعادل استفاده کنید و در طول رشد آن نیز از کوددهی غافل نشوید. لازم به ذکر است، استفاده بیش از حد از کود نیتروژن (کود با نیتروژن بالا) می‌تواند منجر به رشد بیش از حد برگ‌ها و متوقف شدن رشد ریشه شود.
• هرس: برگ‌های آسیب دیده یا زرد شده را در صورت نیاز حذف کنید.
• قیم‌گذاری: چغندر نیازی به تکیه‌گاه ندارد.

سطح دشواری کاشت چغندر

آسان

نکات مهم در کاشت چغندر

• برای کسب بهترین نتیجه بهتر است بذرها را مستقیماً در خاک باغچه بکارید.
• قبل از کاشت، بذرها را چند ساعت در آب گرم خیس کنید تا روند جوانه‌زنی بهبود یابد.
• به منظور داشتن برداشت مستمر و دائمی، هر 2 تا 3 هفته یکبار بذرهای جدید بکارید.
• برای جلوگیری از ترک خوردن ریشه‌ها یا سفت و چوبی شدن آن‌ها، خاک را به طور مداوم مرطوب نگه دارید.
• برای افزایش گردش هوا و بهبود سلامت گیاه، برگ‌های مرده یا بیمار را حذف کنید.

نکات مهم در کاشت چغندر

گیاهان همزیست چغندر

گیاهان مناسب برای کاشت در مجاورت چغندر: پیاز، کاهو، تربچه و کلم

گیاهان نامناسب برای کاشت در مجاورت چغندر: لوبیا رونده

آفات و بیماری‌های رایج

• آفات: شته، سوسک برگ‌خوار و مینوز برگ.
• روش‌های پیشگیری و کنترل: از صابون حشره‌کش یا روغن نیم استفاده کنید و تناوب کشت را رعایت نمایید.
• بیماری‌ها: سفیدک پودری، مرگ گیاهچه و لکه برگی.
• روش‌های پیشگیری و کنترل: گردش هوای مناسب را فراهم کنید و از آبیاری گیاه از بالا خودداری نمایید. بهتر است در هنگام کاشت چغندر از ارقام مقاوم به بیماری استفاده کنید.

نکات مهم برداشت چغندر

زمان برداشت

• برگ‌های چغندر: برگ‌ها و ریشه‌های چغندر خوراکی هستند و می‌توان آنها را برداشت کرد. برگ‌های جوان چغندر (سبزها) انتخاب مناسبی برای سالادها هستند. آنها را باید زمانی که حدود 2.5 تا 5 سانتی‌متر طول دارند، برداشت کرد. برگ‌های قدیمی‌تر باید قبل از اینکه طول آن‌ها به بیش از 15 سانتی‌متر برسد، برداشت شوند.
• ریشه‌های چغندر: ریشه‌های چغندر زمانی که به اندازه نهایی خود نزدیک شده باشند و رنگ کامل و درخشان خود را (نه رنگ کمرنگ) به دست آورده باشند، آماده برداشت هستند. در واقع زمان برداشت آن  به نوع چغندر بستگی دارد. به طور معمول چغندرها زمانی که بیشترین لطافت را دارند یعنی زمانی که قطر ریشه‌ها تقریبا 5 تا 7 سانتی‌متر است، آماده برداشت هستند.

نکات برداشت

برای آسان‌تر بیرون آوردن چغندر از زمین، روز قبل از برداشت به خاک آب دهید یا منتظر بارندگی باشید. سپس قسمت بالای گیاه را محکم بگیرید و ریشه‌ها را به صورت عمودی به سمت بالا بکشید. همچنین برای بیرون آوردن آن‌ها از خاک می‌توانید از چنگک باغبانی استفاده کنید.

افسانه یا واقعیت باغبانی؟

باغبانان ممکن است به شما بگویند پژمرده یا خشک شدن شاخ و برگ گیاه چغندر نشان دهنده‌ی رسیدن ریشه و آمادگی آن برای برداشت است. این ممکن است درست باشد، اما همیشه صادق نیست.

• واقعیت: پژمردگی شاخ و برگ می‌تواند نشان دهنده این موضوع باشد که چغندرها در حال رسیدن هستند و گیاه انرژی بیشتری را به سمت رشد ریشه هدایت می‌کند.
• افسانه: با این حال، عوامل دیگری مانند مانند هوای گرم، خشکسالی یا آفات و بیماری‌ها می‌توانند باعث پژمردگی شاخ و برگ شوند.

به همین دلیل توصیه می‌شود برای تشخیص بهترین زمان برای برداشت چغندر تنها به پژمردگی برگ‌های آن بسنده نکنید. بهتر است چندین عامل مانند اندازه، رنگ، بافت و زمان کاشت چغندر را در نظر بگیرید.

برداشت چغندر

نکات نگهداری

به منظور نگهداری از چغندر بهتر است قسمت بالای آن را (1.25 تا 2.5 سانتی‌متر بالاتر از ریشه) ببرید تا تازگی گیاه حفظ شود. چغندرها را می‌توان برای مدت طولانی در محیط خنک و مرطوب نگهداری کرد. پس از برداشت چغندر باید ریشه‌ها را بشویید و آن‌ها را در کیسه‌های پلی‌اتیلن قرار دهید. این امر موجب می‌شود که گیاه در حین نگهداری و حمل و نقل، آب کمتری از دست بدهد و در نتیجه ماندگاری بیشتری داشته باشد.

تکثیر چغندر

تولید گیاهان جدید از طریق بذر امکانپذیر است.

کاربردهای آشپزی چغندر

• چغندر را می‌توان به صورت آب‌پز و کبابی میل کرد. همچنین می‌توان آن را ترشی انداخت.
• چغندرها را می‌توان به صورت آب‌پز،‌ کبابی، ترشی و خام (به صورت رنده شده) به سالادها اضافه کرد.
• برگ‌های چغندر را می‌توان مانند اسفناج پخت و در سالادها، سوپ‌ها و غذاهای مختلف مورد استفاده قرار داد.
• چغندرها معمولاً به شکل آب‌پز مصرف می‌شوند، اما می‌توان آن‌ها را به شکل ترشی در سرکه نیز نگهداری کرد.
• چغندر معمولاً به عنوان رنگ دهنده‌ی طبیعی در خورشت‌ها و سوپ‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

چغندر یک سبزی همه کاره و مغذی است که این قابلیت را دارد در هر آب و هوایی رشد کند. ریشه و برگ‌های این گیاه، رنگ و طعم بی نظیری را به غذاها می‌بخشند. لازم به ذکر است با کمترین زحمت، شما می‌توانید این محصول پربار را در باغ خود بکارید.

چغندر در آشپزی