🔥 پیشنهادهای شگفتانگیز نازبو؛ تخفیف ویژه برای مدت محدود ← مشاهده | پشتیبانی: 09192145287
کاشت گشنیز؛ زمان کاشت، چند روزه سبز میشود و روش کاشت در گلدان و زمین

کاشت گشنیز
گشنیز یک گیاه یکساله است، بنابراین رشد آن فقط در یک فصل رخ میدهد. این گیاه تا ارتفاع 60 سانتیمتر رشد میکند و دارای برگهایی ظریف و توریمانند است. برگهای پایینی گشنیز پهن و لوبدار و برگهای بالایی آن باریک هستند. بعد از کاشت گشنیز، این گیاه گلهای کوچکی به رنگ سفید و صورتی کمرنگ تولید میکند. این گلها به صورت گل آذینهای مرکب بر روی ساقه مرتب شدهاند. پس از گرده افشانی، گلهای مذکور میوههای بیضی شکلی به رنگ قهوهای مایل به زرد تولید میکنند که حاوی دو دانه گرد و معطر هستند. از این دانهها میتوان به عنوان ادویه استفاده کرد.
جهت خرید بذر گشنیز کلیک کنید!
گشنیز در مناطقی که آب هوای مرطوب و خنک دارد، بیشترین رشد را از خود نشان میدهد. بهترین دما برای این گیاه در تابستان بین 16-21 درجه سانتیگراد است. گشنیز میتواند سرمازدگی خفیف را تحمل کند، اما قرار گرفتن در معرض دمای بالا باعث گل دهی زودهنگام آن میشود.
این گیاه بهترین رشد را در خاکهای با زهکشی مناسب دارد و میتواند در انواع خاکها مانند خاکهای شنی، لومی و رسی رشد کند (به شرط آنکه خاک زهکشی کافی داشته باشد).

کاشت گشنیز در خانه
گشنیز سبزی فصل خنک است. در گرمای بالای ۳۰ درجه یا دیر جوانه میزند یا زود به گل میرود و برگ کمی میدهد. برای همین زمان کاشتش در ایران بیشتر به اقلیم شهر بستگی دارد تا به ماه تقویم. جعفری هم تقریباً همین فصلها را دوست دارد، فقط کندتر سبز میشود و تحمل سرمایش بیشتر است؛ اگر هر دو را با هم میکارید، جعفری را یک تا دو هفته زودتر بکارید.
| اقلیم | گشنیز | جعفری |
|---|---|---|
| معتدل و نیمهخشک (تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، کرج) | نیمه دوم شهریور تا آبان، و اسفند تا اردیبهشت | شهریور تا مهر، و بهمن تا فروردین |
| سرد و کوهستانی (تبریز، همدان، اردبیل، شهرکرد) | فروردین تا خرداد، و شهریور؛ کاشت پاییز دیرتر فقط زیر پوشش | فروردین تا اردیبهشت، و اواخر مرداد تا شهریور |
| گرم و جنوبی (اهواز، بوشهر، بندرعباس، جنوب کرمان) | مهر تا بهمن | مهر تا دی |
| معتدل و مرطوب خزری (رشت، ساری، گرگان) | شهریور تا آبان، و اسفند تا فروردین | شهریور تا مهر، و اسفند |
در شهرهای معتدل، اوایل شهریور هنوز هوا برای گشنیز گرم است. صبر کنید تا گرمای ظهر زیر ۳۰ درجه بیاید؛ در اصفهان و تهران معمولاً از نیمه شهریور به بعد کاشت در باغچه جواب میدهد. گشنیز سرمای سبک تا حدود ۵- درجه را تحمل میکند، پس کاشت پاییزه در این شهرها تا آبان هم ممکن است.
بذرها را در اوایل بهار و پس از آخرین یخبندان بکارید. در این صورت مطمئن خواهید بود که گیاه قبل از شروع هوای گرم به بلوغ میرسد.
در خاک ۱۵ تا ۲۰ درجه، بذر گشنیز معمولاً ۷ تا ۱۰ روز بعد از کاشت سبز میشود. در خاک سرد اوایل بهار ممکن است دو تا سه هفته طول بکشد و در خاک داغ تابستان خیلی از بذرها اصلاً جوانه نمیزنند. آنچه ما به اسم «تخم گشنیز» میشناسیم در واقع میوهای است که دو بذر داخلش دارد؛ پوستهی سفتش آب را دیر به بذر میرساند و دلیل اصلی کند سبز شدن همین است.
| روش آمادهسازی بذر | زمان تقریبی سبز شدن |
|---|---|
| کاشت مستقیم، بدون آمادهسازی | ۷ تا ۱۴ روز |
| خیساندن ۱۲ تا ۲۴ ساعته در آب ولرم | ۵ تا ۱۰ روز |
| شکستن آرام دانه به دو نیم (با فشار کف دست یا وردنه) و بعد خیساندن | ۵ تا ۷ روز |
| جعفری، برای مقایسه | ۱۴ تا ۲۸ روز |
عمق کاشت را بیشتر از یک سانتیمتر نگیرید و تا سبز شدن، سطح خاک را مدام نمدار نگه دارید. خشک شدن سطح خاک حتی برای یک روز گرم، مهمترین علت سبز نشدن گشنیز است. اگر بعد از سه هفته در هوای مناسب خبری نشد، بذر را عوض نکنید تا اول عمق کاشت و رطوبت خاک را بررسی کرده باشید.
در کشت مزرعهای، گشنیز برای برداشت برگ معمولاً متراکم و به صورت ردیفی یا دستپاش کشت میشود و حدود ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم بذر در هکتار لازم دارد. اگر هدف تولید دانه باشد، با فاصله ردیف ۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر حدود ۱۰ تا ۱۵ کیلوگرم کافی است. عمق کاشت ۱ تا ۲ سانتیمتر است و اولین چین برگ حدود ۴۰ تا ۵۰ روز بعد از کاشت آماده میشود. برای کشت مزرعهای، بذر کیسهای رقمهای دیرگلده مثل لانگ استندینگ انتخاب بهتری است، چون در گرمای آخر فصل دیرتر ساقه گل میدهد.
آسان تا متوسط
گشنیز تمایل زیادی به گلدهی زودهنگام یا بولتینگ دارد (به خصوص در هوای گرم). بولتینگ زمانی که گیاه شروع به تولید زودهنگام گل و بذر میکند، اتفاق میافتد. این امر موجب کاهش کیفیت و طعم برگها میشود. در ادامه چندین راهکار برای افزایش دوره برداشت گشنیز و جلوگیری از بولتینگ، ارائه شده است.

بهترین زمان برای کاشت گشنیز

نحوه جلوگیری از گلدهی زودهنگام گشنیز
با رعایت نکات ذکر شده در بالا میتوانید به طور موثر خطر بولتینگ گشنیز را مدیریت و کاهش دهید.
گیاهان مناسب برای کاشت در مجاورت گشنیز: گوجهفرنگی، ریحان، شوید و کاهو.
گیاه نامناسب برای کاشت در مجاورت گشنیز: شوید.
«اصفهان هستم، نیمه شهریور است؛ میشود گشنیز را در باغچه کاشت؟»
بله. از نیمه شهریور که گرمای ظهر کمتر میشود، کاشت در باغچه مناسب است. در هفتههای اول اگر هوا هنوز گرم بود، بعدازظهرها سایهی سبکی روی بستر بیندازید و سطح خاک را خشک نگذارید.
«سه روز پیش کاشتم و روی بذرها ماسه ریختم، ولی با آبیاری ماسه کنار رفت و بذرها بیرون افتادند. دوباره بذر بخرم؟»
هنوز نه. بذرهایی که روی خاک ماندهاند اگر مرطوب بمانند بیشترشان سبز میشوند. یک لایه نازک خاک نرم یا کوکوپیت (حدود نیم سانتیمتر) رویشان بریزید و از این به بعد با آبپاش ریز یا اسپری آبیاری کنید. اگر تا دو هفته جوانهای ندیدید، همانجا را دوباره بکارید.
«دو بار کاشتم و سبز نشد، مورچهها هم بذرها را بردند. الان مرداد است و هوا ۳۸ درجه؛ پلاستیک روی خاک بکشم؟»
در دمای ۳۸ درجه مشکل اصلی گرماست، نه بذر. بهتر است تا اواخر شهریور صبر کنید. برای مورچه، بذر را یک سانتیمتر زیر خاک بکارید و روی بستر بذر نپاشید. پلاستیک فقط تا سبز شدن و در هوای خنک کمک میکند؛ در گرما زیرش خیلی داغ میشود و بذر را میپزد. در هوای گرم، توری سایهانداز (سایبان) گزینه بهتری است.
«بذر گشنیز با تخم گشنیزی که در آشپزی استفاده میشود فرق دارد؟»
از نظر گیاهشناسی همان است. فرقش در تازگی و نگهداری است: تخم گشنیز عطاری ممکن است کهنه باشد یا حرارت دیده باشد و درصد جوانهزنیاش معلوم نیست. بذری که برای کاشت بستهبندی میشود تازهتر است و رقم آن هم مشخص است.

برداشت گشنیز
اگر کاشت گشنیز به صورت تجاری صورت گرفته باشد، لازم است به یکباره برداشت شود. این کار با بریدن کل گیاه از سطح خاک یا حدود 2-1.5 سانتیمتر بالاتر از قسمت پایین ساقه انجام میشود. سپس دستههای گیاه را با کش یا سیم بکسل بستهبندی میکنند تا برای حمل و نقل آماده شوند.
گیاهان جدید را از طریق بذر میتوان تکثیر کرد.
برگهای تازه گشنیز را میتوان در سالساها، چاشنیها و یا برای تزئین غذا استفاده کرد. دانهها نیز به صورت آسیاب شده یا کامل در کاریها، مخلوطهای ادویه و ترشیها استفاده میشوند.
گشنیز به دلیل طعم متمایز و تازه خود به یک گیاه پرکاربرد در غذاهای مختلف تبدیل شده است. با این حال، برخی افراد معتقدند طعم گشنیز مشابه صابون است و آن را ناخوشایند میدانند.
درک طعم صابونی گشنیز به دلیل تغییر در ژن گیرنده بویایی OR6A2 است که موجب میشود برخی افراد نسبت به آلدهیدهایی مانند E-2- دسنال و E-2- دودسنال ( ترکیبات موجود در برگهای گشنیز) بسیار حساس باشند. این تغییر ژنتیکی در برخی از افراد شایعتر است. به طور مثال 14 درصد از افراد اروپایی و 21 درصد از افراد آسیای شرقی به آن مبتلا هستند. با این حال شیوع آن در خاورمیانه و آمریکای لاتین به مراتب کمتر است.
در بسیاری از جوامع، گشنیز به عنوان ماده اولیه بسیاری از غذاها کاربرد گسترده ای دارد و در پخت غذاهای مکزیکی، هندی، تایلندی و خاورمیانهای مورد استفاده قرار میگیرد. در این صورت افرادی که دارای این تغییر ژنتیکی هستند از طعم غذاهای سنتی منطقه زندگی خود لذت نمیبردند. علت آن طعم غالب گشنیز است که مانع از لذت بردن آنها از طعم کلی غذا میشود.
در نقطه مقابل، در مناطقی که استفاده از گشنیز متداول نیست، این تغییر ژنتیکی چندان مشهود نمیباشد. با این حال، با جهانی شدن غذاها و افزایش محبوبیت غذاهای بینالمللی، حس طعم صابونی گشنیز میتواند هنگام امتحان کردن غذاهای جدید، برای برخی افراد مشکلاتی ایجاد کند.
آن دسته از افرادی که طعم صابونی گشنیز را حس میکنند میتوانند از راهکارهای زیر برای مدیریت این موضوع استفاده کنند.

بهبود طعم صابونی گشنیز
به طور خلاصه میتوان گفت که گشنیز یک گیاه همه کاره است که طعم خاصی را به غذاها میافزاید. با کاشت گشنیز و انجام مراقبتهای لازم میتوانید از برداشت مستمر برگها و دانههای این گیاه لذت ببرید. بهتر است در این مسیر صبور باشید و از گشنیز خود به خوبی نگهداری کنید تا بتوانید یک تجربه آشپزی منحصربفرد داشته باشید.

گشنیز در آشپزی
در طب سنتی ایران، برگ و دانه گشنیز بیشتر برای کمک به هضم غذا و کاهش نفخ استفاده میشده و دمکرده دانه آن را آرامبخش ملایم میدانستهاند. گشنیز منبع خوبی از ویتامین K و ویتامین C و آنتیاکسیدانهاست. این کاربردها جای درمان پزشکی را نمیگیرند؛ اگر بیماری خاصی دارید، باردار هستید یا داروی رقیقکننده خون مصرف میکنید، پیش از مصرف زیاد گشنیز یا عصاره آن با پزشک مشورت کنید.
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد!
سپاس از توضیحاتتون
آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد!