بونسای

آشنایی بیشتر با بونسای

در این مطلب خواهید خواند

بونسای (Bonsai) چیست؟

”بون” به معنی درخت و”سای” به معنی گلدان کم عمق می باشد. بونسای یا بنسای، یک واژه ژاپنی است که حدود یک قرن پیش از واژه چینی “بونسای” اقتباس و ساخته شده است.در حقیقت بونسای یک روش پرورش گیاهان پاکوتاه است. پاکوتاهی با هرس و پرورش گیاهان در ظرف‌های کم‌عمق حاصل می‌شود.

منظور از آن درختی است که در داخل یک گلدان یا ظرف کوچک کشت شده باشد. در این حالت، درخت نسبت به حالت طبیعی آن، اندازه کوچکتری دارد و به این دلیل در ایران این کار را ” تولید درختان مینیاتور یا کوچک” نیز می نامند.

گیاهان مناسب برای بونسای:

۱- مخروطیان

مخروطیان گیاهانی مقاوم و متحمل به هرس و دیگر دست‌کاری‌های رایج برای ایجاد بونسای هستند و یک فرد تازه کار بهتر است از این گیاهان برای ایجاد بونسای استفاده کند. مخروطیان در طی مدت کوتاهی آماده می‌شوند. ویژگی مطلوب دیگر آن‌ها این است که اغلب همیشه‌ سبز بوده و بنابراین در تمام طول سال جذاب هستند.

برخی انواع مخروطیان که برای ایجاد بونسای هستند در جدول آمده است.

مخروطیان مناسب برای بونسای
گیاهنام علمی
CedarCedrus spp
Silver firAlbies alba
Japanese cedarCryptomeria japonica
Chinese juniperJuniperus chinensis
Japanese white pinePinus parviflora
Japanese black pinePinus thunbergii
SprucePicea spp
YewTaxus baccata
LarchLarix spp
False cypressChamaecyparis spp

بونسای

۲- درختان خزان‌دار

گیاهان خزان‌دار برگ‌های خود را در فصل پاییز پس از نمایش رنگ پاییزه برگساره، از دست می‌دهند. در طول دوره خفتگی، زمانی که تمام برگ‌ها ریختند، فرصت خوبی برای هرس و شکل‌دهی دوباره آن‌ها فراهم می‌شود و رشد قوی در بهار دوباره شروع می‌شود.

از این رو بنسای خزان‌دار نیاز به هرس منظم برای کوچک نگه‌داشتن برگ‌ها دارد. گونه‌های با منشاء شرقی به علت اینکه اندازه برگ آن‌ها به طور طبیعی کوچک است مناسب می‌باشند.

جدول زیر تعدادی از درختان خزان‌دار سازگار با پرورش بونسای را نشان می‌دهند.

درختان خزان دار مناسب برای بونسای
گیاهنام علمی
Trident mapleAcer trifidum
Japanese mapleAcer palmatum
Chinese elmUlmus parvifolia
HornbeamCarpinus laxiflora
Crab appleMalus floribunda
Black birchBetula nigra
BeechFagus crenata
Gray-Bark elmZelkova serrata

بونسای

۳- درختچه‌های زینتی

اغلب از مخروطیان برای ایجاد بنسای استفاده می‌شود اما درختچه‌های زینتی که میوه‌ها و گل‌های کوچک می‌دهند نیز می‌توانند بنسای خوبی ایجاد کنند. ظاهر زیبای گل‌ها و میوه‌های آن‌ها از مواردی است که باید در نظر گرفته شود.

برخی درختچه‌های زینتی که برای استفاده در ایجاد بنسای مناسب هستند، در جدول زیر آمده است.

درختچه‌های زینتی مناسب برای بونسای
گیاهنام علمی
AzaleaAzalea spp
RhododendronRhododendron spp
Rock cotoneasterCotoneaster horizontalis
Crab appleMalus spp
Japanese apricotPrunus mume
AlmondPrunus amygdalus
Japanese cherryPrunus serrulata
WisteriaWisteria spp
Vinter jasmineJasminum nudiflorum
Japanese camelliaCamellia japonica

بونسای

مراقبت از بونسای:

نور و دمای بونسای 

بونسای ها را در غالب اوقات سال در خارج از منازل نگهداری می نمایند امّا برای مدتی که به داخل منازل منتقل می گردند ، نوردهی آنها را با انعطاف بیشتری می توان انجام داد بنابراین از هر آنچه در اختیار دارید ، برای این منظور می توانید بهره گیرید .

ارتفاع لامپ ها از زمین بستگی به ارتفاع درخت بونسای دارد که در صورت استفاده از فلورسنت می توان آن را با فاصله بسیار نزدیکی جهت حداکثر نوردهی قرار دهید زیرا اینگونه لامپ ها تولید گرما نمی کنند . برای این منظور بهتر است از لامپ های فلورسنت بلند استفاده نمایید و آنها را بالای بونسای از سقف آویزان کنید .

برای ایجاد دمای مناسب محیطی در زمستان ها می توان ۲-۱ عدد لامپ حبابی که دارای نور نقطه ای هستند در بالای بونسای و با فاصله مطمئن نصب نمایید . پوشانیدن بخش خارجی گلدان ها با صفحات عایق از صدمه دیدن گلدانها جلوگیری می نماید و به گرمتر ماندن ریشه ها در زمستان کمک می کند.

بونسای

آبیاری بونسای :

بونسای هایی که برای مدت ها و بصورت عاشقانه ای آبیاری و مراقبت گردیده اند ، قادرند بر بینندگان خود تأثیرات عمیق و پایدار بگذارند به ویژه اگر دارای عمرهایی بیش از یک قرن بوده و از پرورش دهندگان به دیگران دست به دست شده باشند .

از طرفی هرگونه ایجاد استرس بر بخش های شاخ و برگی گیاه بر سیستم ریشه ای کوچک آن نیز تاثیر خواهد گذاشت و سیستم ریشه ای کوچک و سطحی تر بیش از سیستم ریشه ای عمیق تر و گسترده تر آسیب خواهد دید زیرا قادر به تأمین رطوبت کافی برای شاخ و برگ ها به ویژه اگر در معرض جریان هوای خشک قرار گیرند ، نمی باشد .

از طرف دیگر ، از دلایل عمده مرگ درختان بونسای ، آبیاری بی رویه می باشد زیرا برخی افراد بغلط می پندارند چونکه درختان در گلدانهای کوچک پرورش داده شده اند حتماً باید دائماً آبیاری گردند.

درصورتیکه براساس گونه های گیاهی انتخاب شده ، شرایط محیطی ، نوع خاک ، اندازه گلدان و محل استقرار بونسای می توان آبیاری لازم را بصورت های مختلف از دو بار در روز تا یکبار در هفته تغییر داد و عموماً باید سطح خاک آن بعمق ۱ تا ۲٫۵ سانتی متر قبل از هر آبیاری بطور کامل خشک شده باشد .

بونسای

آبیاری بروش “مه پاشی ” (misting) با اسپری کننده ها بر روی شاخ و برگ گیاه کمک چندانی به رفع مشکلات کمبود آب برای بونسای نخواهد بود امّا روش مناسبی برای افزایش رطوبت محیط گیاه خواهد شد . بهتر است بخش زیرین گلدان را بطور کامل در درون ظرف آب قرار دهید زیرا از این طریق مانع شسته شدن ذرات خاک نیز خواهید شد .

در برخی از موارد ، سینی پُر از سنگریزه ای که برای سهولت انجام زهکشی در زیر گلدانها قرار داده می شود بعنوان منبع بهبود رطوبت محیط عمل نموده و بهتر است سنگریزه های آنرا بصورت هفتگی شسته و تمیز نمود و یا اینکه سینی حاوی بونسای را بطرف یکی از گوشه های آن که دارای منفذ است به کمک قطعه ای آجر یا سرامیک برای تسهیل زهکشی بصورت شیبدار درآورد .

قرار دادن ورقه های پلاستیکی بر روی چوب های «T» شکل در بالای درخت بونسای نیز باعث افزایش رطوبت محیط اطراف گیاه خواهد شد امّا بطور کلی در هنگام آبیاری ها از پرتاب شدن ذرات خاک که در اثر پاشش آب ممکن است روی دهد ، باید ممانعت بعمل آید .

در مقالات بعدی به نحوه کوددهی، نوع گلدان، هرس و نکات مهم درباره بونسای می پردازیم

چگونه به بنسای خود کود بدهیم ؟

نکات طلایی هرس بنسای

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.