جلوگیری از سرمازدگی گیاهان و درختان؛ محافظت از باغچه و گلدان در یخبندان

برای جلوگیری از سرمازدگی، قبل از شب‌های یخبندان خاک پای گیاه را آبیاری کنید، دور طوقه مالچ بریزید، گیاهان حساس را با پارچه کشاورزی (نه نایلون چسبیده به برگ) بپوشانید و گلدان‌ها را کنار دیوار یا داخل خانه ببرید. از اواخر شهریور کود نیتروژن را قطع کنید و به‌جایش پتاسیم، آمینو اسید یا محلول‌های ضد سرمازدگی بدهید تا بافت گیاه مقاوم‌تر شود. هرس سنگین را هم به اواخر زمستان موکول کنید.

سرمازدگی چیست و چطور اتفاق می‌افتد؟

وقتی دما به زیر صفر می‌رسد، آب داخل و بین سلول‌های گیاه یخ می‌زند. بلورهای یخ دیواره سلول‌ها را پاره می‌کنند و آب سلول را بیرون می‌کشند؛ نتیجه، بافت آب‌سوخته، سیاه و نرمی است که بعد از گرم شدن هوا خشک می‌شود. شدت آسیب به نوع گیاه، سن آن، مدت سرما و آمادگی گیاه قبل از سرما بستگی دارد.

• یخبندان تابشی: شب‌های صاف و بی‌باد که زمین گرمایش را از دست می‌دهد؛ رایج‌ترین نوع در پاییز و بهار و قابل پیشگیری با پوشش و آبیاری.
• یخبندان فرارفتی: ورود توده هوای سرد با باد؛ شدیدتر و سخت‌تر قابل کنترل.
• سرمای دیررس بهاره: یخبندان بعد از باز شدن شکوفه‌ها که بیشترین خسارت را به باغ‌های میوه می‌زند.

علائم سرمازدگی در گیاهان و درختان

راهکارهای جلوگیری از سرمازدگی

محلول ضد سرمازدگی؛ کی و چطور؟

محلول‌های ضد سرمازدگی معمولاً ترکیبی از پتاسیم، آمینو اسیدها، قندها و عناصر کم‌مصرف هستند که غلظت شیره سلولی را بالا می‌برند و نقطه یخ‌زدن بافت را کمی پایین می‌آورند. این محلول‌ها جای پوشش و آبیاری را نمی‌گیرند، اما در کنار آن‌ها تحمل گیاه را بیشتر می‌کنند.

• زمان مصرف: ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از سرمای پیش‌بینی‌شده، و در باغ‌های میوه قبل از باز شدن شکوفه‌ها در اواخر زمستان.
• روش: محلول‌پاشی روی برگ و شاخه در ساعات گرم روز، وقتی برگ‌ها خشک هستند.
• تکرار: طبق دستور روی بسته؛ معمولاً هر ۱۰ تا ۱۵ روز در دوره خطر.

محافظت از گلدان‌ها در زمستان

ریشه گیاهان گلدانی خیلی زودتر از ریشه گیاهان باغچه یخ می‌زند، چون فقط دیواره نازک گلدان از آن محافظت می‌کند. گلدان‌ها را کنار هم و کنار دیوار جنوبی جمع کنید، زیرشان یک تخته یا یونولیت بگذارید تا از زمین سرد جدا شوند و دور گلدان‌های بزرگ گونی یا پلاستیک حباب‌دار بپیچید. گیاهان حساس مثل شمعدانی، گل‌های گرمسیری و مرکبات گلدانی را داخل خانه یا بالکن بسته ببرید. فهرست گیاهانی که سرما را بهتر تحمل می‌کنند در گیاهان مقاوم به سرما آمده است.

محافظت از درختان میوه در سرمای بهاره

بیشترین خسارت سرما به باغ‌ها در اسفند و فروردین و هنگام شکوفه‌دهی است. در شب‌های خطر، آبیاری غرقابی باغ در عصر، روشن کردن مه‌پاش یا آب‌پاش‌ها قبل از رسیدن دما به صفر و ادامه آن تا بعد از طلوع، و پوشاندن درختان کوچک با پارچه کشاورزی مؤثرترین روش‌ها هستند. انتخاب رقم‌های دیرگل و کاشت درخت در شیب‌ها به‌جای گودی‌ها (که هوای سرد در آن جمع می‌شود) از همان ابتدا خطر را کم می‌کند.

بعد از سرمازدگی چه کنیم؟

1. صبر کنید: شاخه‌های آسیب‌دیده را بلافاصله هرس نکنید؛ برگ‌های مرده از جوانه‌های زیرین محافظت می‌کنند. اواخر زمستان، وقتی جوانه‌ها باد کردند، بخش‌های خشک را تا بافت سبز سالم ببرید.
2. آبیاری معتدل: خاک را خیس نکنید، ولی اجازه ندهید خشک شود.
3. کود ندهید: تا شروع رشد بهاره کود نیتروژن ندهید؛ بعد کود متعادل و آمینو اسید به بازسازی کمک می‌کند.
4. گلدان‌ها: گیاه گلدانی یخ‌زده را آرام به جای خنک‌تر (نه گرم) ببرید تا تدریجی گرم شود.

گیاهانی مثل گل ناز یخی و بنفشه برای باغچه زمستانه انتخاب‌های مطمئنی هستند و با کمی مراقبت از سرما عبور می‌کنند.

سؤالات متداول

مطالب مرتبط

گیاهان مقاوم به سرماگل ناز یخیگل بنفشهآیا کاکتوس ها به خواب زمستانی احتیاج دارند؟بهترین درخت برای حیاط منزل6 نکته مهم برای آبیاری صحیح گیاهان