کاشت ریحان (نازبو) در باغچه و گلدان + زمان کاشت و خواص ریحان

نازبو نام قدیمی و فارسی ریحان است؛ همان سبزی معطری که سر سفره می‌خوریم. ریحان گیاهی گرمادوست است و بهترین زمان کاشت آن در باغچه، از اواسط فروردین تا تیر است؛ وقتی دمای خاک بالای ۱۵ درجه باشد. بذر را حداکثر نیم سانتی‌متر زیر خاک بکارید، خاک را مرطوب نگه دارید تا ظرف ۵ تا ۱۰ روز سبز شود و بوته‌ها را با فاصله ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر نگه دارید. داخل خانه هم در گلدان کنار پنجره آفتابی در تمام سال قابل کاشت است.

نازبو چیست و نام دیگر ریحان چیست؟

نازبو در متون قدیم فارسی نام همان ریحان است و هنوز در بعضی مناطق ایران به ریحان، یا به گونه‌های خوشبوی آن، نازبو می‌گویند. نام دیگر ریحان در ادبیات فارسی شاه‌اسپرم (شاهسپرم) است. وقتی کسی می‌پرسد «نازبو نام دیگر کدام سبزی است؟»، پاسخ ریحان است؛ همان گیاه خانواده نعناعیان با برگ‌های معطر سبز یا بنفش.

«گل نازبو» هم به خوشه‌های گل سفید یا بنفش ریحان گفته می‌شود که در تابستان بالای بوته ظاهر می‌شوند. این گل‌ها برای زنبورها بسیار جذاب‌اند، اما اگر هدف شما برداشت برگ است، بهتر است آن‌ها را بچینید (توضیح در بخش مراقبت).

زمان کاشت ریحان

ریحان به سرما بسیار حساس است و با اولین شب زیر ۱۰ درجه آسیب می‌بیند. به همین دلیل زمان کاشت آن به اقلیم شما بستگی دارد:

روش کاشت ریحان در باغچه

روش کاشت ریحان در زمین کشاورزی

برای کاشت ریحان در سطح وسیع، زمین را در پاییز شخم عمیق بزنید و کود دامی کاملاً پوسیده بدهید. در بهار پس از دیسک و تسطیح، جوی و پشته‌هایی با فاصله ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر ایجاد کنید و بذر را با بذرکار یا به صورت دستی در دو طرف پشته بکارید. چون بذر ریحان ریز است، مخلوط کردن آن با ماسه نرم پخش یکنواخت‌تری می‌دهد.

آبیاری اول باید سنگین و بعد از آن هر ۴ تا ۷ روز یک بار، بسته به گرمای هوا انجام شود. وجین علف هرز در ۳ هفته اول بسیار مهم است، چون نشای ریحان کند رشد می‌کند. ریحان را می‌توان در طول فصل ۳ تا ۵ بار چید؛ هر بار از ۱۰ سانتی‌متری بالای خاک ببرید تا دوباره جوانه بزند.

کاشت ریحان در گلدان

اگر حیاط ندارید، ریحان یکی از بهترین سبزی‌ها برای کاشت در گلدان و بالکن است. ساده‌ترین راه شروع، کیت کاشت ریحان است که گلدان، خاک و بذر را با هم دارد.

انواع ریحان برای کاشت

اگر بین چند نوع مردد هستید، بذر ریحان میکس چند رنگ و عطر را با هم دارد. همه انواع را در دسته بذر سبزیجات ببینید.

مراقبت از ریحان

• آبیاری: خاک را همیشه کمی مرطوب نگه دارید اما گلدان را در آب نگذارید. صبح‌ها آب بدهید و آب را پای بوته بریزید، نه روی برگ‌ها.
• نور و دما: ریحان زیر ۱۰ درجه آسیب می‌بیند. در پاییز، گلدان‌ها را قبل از سرد شدن شب‌ها به داخل ببرید.
• کوددهی: هر ۳ تا ۴ هفته یک بار کود مایع سبزی با غلظت کم کافی است. کود زیاد عطر برگ را کم می‌کند.
• سرزنی: وقتی بوته ۱۵ سانتی‌متر شد، نوک ساقه اصلی را بالای یک جفت برگ بچینید تا بوته پرپشت شود.
• چیدن گل: با ظاهر شدن خوشه گل، آن را بچینید. گل‌دهی رشد برگ را متوقف و طعم را تلخ می‌کند.

برداشت ریحان

اولین برداشت حدود ۴ تا ۶ هفته بعد از کاشت است، وقتی بوته ۶ تا ۸ برگ دارد. همیشه از بالا و درست بالای یک جفت برگ ببرید؛ از هر جای برش دو ساقه جدید رشد می‌کند. هیچ‌وقت بیش از یک‌سوم بوته را یک‌جا نچینید. برداشت منظم هر هفته، بوته را تا پاییز پربار نگه می‌دارد.

آفات و بیماری‌های ریحان

خواص دارویی ریحان

ریحان در طب سنتی ایران گیاهی گرم و خشک شناخته می‌شود و از قدیم برای کمک به هضم غذا و رفع نفخ مصرف می‌شده است. برگ آن منبع ویتامین K، ویتامین A و آنتی‌اکسیدان‌هاست و ترکیبات معطر آن مثل اوژنول خاصیت ضد التهابی دارند. دم‌کرده ریحان برای آرامش و رفع سردرد خفیف استفاده می‌شود و تخم ریحان خیس‌خورده، نوشیدنی خنک تابستانی و ملین ملایم است.

سؤالات متداول درباره کاشت ریحان