گیاه چویل؛ معرفی، رویشگاه، کاشت بذر چویل و برداشت

اگر اهل لرستان یا بختیاری باشید، بوی چویل را با دوغ و ماست محلی می‌شناسید؛ و احتمالاً دیده‌اید که هر سال پیدا کردنش در کوه سخت‌تر می‌شود. چویل (Ferulago angulata) گیاه معطر و چندساله کوهستان‌های زاگرس است که بذرش بدون سرمای زمستان سبز نمی‌شود؛ پس بهترین زمان کاشتش همین آبان و آذر در فضای باز است تا بذر زمستان را در خاک بگذراند و اسفند و فروردین سبز شود. اگر دیر کردید، می‌توانید بذر را ۶۰ تا ۹۰ روز در یخچال سرمادهی بدهید و اسفند بکارید. بوته چویل ۲ تا ۳ سال بعد کامل می‌شود.

چویل چیست و کجا می‌روید؟

چویل گیاهی چندساله از خانواده چتریان است که در ارتفاعات ۱۵۰۰ تا ۳۰۰۰ متری زاگرس، به‌خصوص در لرستان، کهگیلویه و بویراحمد، چهارمحال و بختیاری، ایلام و کرمانشاه به‌صورت طبیعی می‌روید. ساقه‌هایش تا ۱ متر بلند می‌شود، برگ‌هایش ریز و بریده‌بریده است و در اوایل تابستان چترهای زرد گل می‌دهد. عطر چویل گرم، تند و کمی شبیه ترکیب شوید و جعفری کوهی است.

چویل در فرهنگ غذایی لرها و بختیاری‌ها جایگاه ویژه‌ای دارد: برگ خشکش را در دوغ، ماست، پنیر محلی و روغن حیوانی می‌ریزند و از آن در آش و کباب هم استفاده می‌کنند. به خاطر برداشت بی‌رویه در طبیعت، رویشگاه‌های چویل کم شده و کاشت آن از بذر به حفظ این گیاه کمک می‌کند.

کاشت بذر چویل

بذر چویل مثل بیشتر گیاهان کوهستانی خواب دارد و اگر بهار و بدون سرمادهی کاشته شود، معمولاً سبز نمی‌شود. یکی از این دو راه را انتخاب کنید:

اصول سرمادهی را در کاشت موسیر که آن هم گیاه کوهستانی با خواب بذر است، به‌طور کامل توضیح داده‌ایم.

نگهداری چویل

• نور: آفتاب کامل.
• آبیاری: در سال اول تابستان‌ها هر ۱ تا ۲ هفته یک بار؛ بعد از استقرار، چویل با بارش طبیعی و آبیاری کم زنده می‌ماند. آبیاری زیاد ریشه را می‌پوساند.
• خاک: سبک، سنگلاخی و آهکی؛ خاک سنگین و ماندابی مناسب نیست.
• کود: تقریباً لازم نیست.
• آب و هوا: چویل گیاه مناطق سرد و کوهستانی است و در مناطق گرم و کم‌ارتفاع رشد ضعیفی دارد؛ در این مناطق جای خنک و سایه سبک بعدازظهر به آن بدهید.

برداشت و خشک کردن چویل

برگ‌ها و ساقه‌های جوان را در بهار، قبل از گل دادن برداشت کنید؛ در این زمان عطرشان بیشترین است. از بوته‌های جوان (سال اول و دوم) فقط کمی برگ بچینید تا ریشه قوی شود. ساقه‌ها را در سایه و جای پرهوا خشک کنید و بعد خرد کنید و در ظرف دربسته نگه دارید. در طبیعت هم هرگز بوته را از ریشه نکنید و بخشی از گیاه را برای بذر دادن باقی بگذارید.

گیاهان کوهستانی و معطر دیگری که مثل چویل می‌شود از بذر کاشت: آنغوزه، آویشن خزنده و اسطوخودوس.

سؤالات متداول

مطالب مرتبط

کاشت موسیرکاشت آنغوزهآویشن خزندهکاشت اسطوخودوس از بذرآشنایی با خواص دارویی شویدخواص درمانی گیاه بابونه