🔥 پیشنهادهای شگفت‌انگیز نازبو؛ تخفیف ویژه برای مدت محدود ← مشاهده | پشتیبانی: 09192145287

کمیاب‌ترین میوه‌های ایرانی؛ ۱۵ میوه بومی و جنگلی ایران با رویشگاه و فصل
  • باغبانی و کشاورزی
  • آموزش کاشت و پرورش گیاهان

کمیاب‌ترین میوه‌های ایرانی؛ ۱۵ میوه بومی و جنگلی ایران با رویشگاه و فصل

بعضی از خوشمزه‌ترین میوه‌های ایران هیچ‌وقت به میوه‌فروشی نمی‌رسند: یا فصلشان چند هفته است، یا فقط در یک دره از زاگرس و یک دامنه از تالش می‌رویند. ازگیل، سیاه‌گیله، خرمندی، ولیک، زالزالک زرد، کنار، محلب، زرشک کوهی، بنه، داغداغان و سنجد از جمله میوه‌های بومی و کمتر شناخته‌شده ایران‌اند که بیشترشان از بذر قابل کاشت‌اند؛ فقط بذرشان معمولاً سرمای زمستان و چند سال صبر می‌خواهد. این فهرست را بر اساس رویشگاه و فصل رسیدن هر میوه مرتب کرده‌ایم.

فهرست کمیاب‌ترین میوه‌های ایرانی

میوهرویشگاهفصل رسیدنویژگی
ازگیلجنگل‌های شمالآبان تا آذربعد از نرم شدن روی درخت یا در انبار خورده می‌شود
سیاه‌گیله (قره‌قات)ارتفاعات تالش و گیلانمرداد تا شهریورحبه‌های ریز سیاه‌آبی، خویشاوند بلوبری
خرمندی (کلهو)جنگل‌های شمالمهر تا آبانخرمالوی وحشی کوچک؛ پایه پیوند خرمالو
ولیکجنگل‌های شمالشهریور تا مهرنوعی زالزالک جنگلی سرخ
زالزالک زردزاگرس و البرزشهریور تا مهردرشت‌تر و شیرین‌تر از زالزالک سرخ
زغال اختهارسباران، گیلان، گلستانمرداد تا شهریورترش؛ لواشک و مربا
کنار (سدر)جنوب و جنوب‌غربفروردین تا خردادمیوه ریز گرد؛ درخت مقاوم به گرما
محلب (آلبالو تلخ)زاگرس و البرزتیر تا مردادهسته‌اش ادویه معطر است
زرشک کوهیکوهستان‌های سراسر کشورشهریور تا آبانخویشاوند وحشی زرشک بی‌دانه
بنه (چاتلانقوش)زاگرسشهریور تا مهرمیوه ریز روغنی؛ قهوه کردی
داغداغانزاگرس و البرزمهر تا آبانمیوه ریز شیرین با هسته درشت
سنجدسراسر کشور (نیمه‌خودرو)شهریور تا مهرآردی و شیرین؛ از هفت‌سین
انجیر کوهیزاگرس و جنوبمرداد تا شهریورمیوه ریز و شیرین
تمشک جنگلیحاشیه جنگل‌های شمالتیر تا شهریورحبه‌های سیاه؛ خاردار
میوه نسترن کوهیکوهستان‌هامهر تا آبانمیوه نارنجی گل‌سرخ وحشی؛ دمنوش

میوه‌های جنگل‌های شمال

جنگل‌های هیرکانی شمال ایران یکی از قدیمی‌ترین جنگل‌های جهان‌اند و میوه‌هایی مثل ازگیل، خرمندی، ولیک، سیاه‌گیله و تمشک جنگلی در آن‌ها می‌رویند. ازگیل میوه‌ای قهوه‌ای و سفت است که تا وقتی روی درخت یا در انبار نرم و «جاافتاده» نشود قابل خوردن نیست؛ طعمش شبیه ترکیب سیب پخته و خرماست. سیاه‌گیله حبه‌های ریز سیاه‌آبی شبیه بلوبری دارد و در ارتفاعات تالش جمع‌آوری می‌شود. خرمندی هم خرمالوی وحشی کوچکی است که به‌عنوان پایه برای پیوند خرمالو استفاده می‌شود.

میوه‌های کوهستانی زاگرس و البرز

کوهستان‌های غربی و شمالی ایران زیستگاه درختان مقاوم و کم‌آب‌خواهی مثل زالزالک، محلب، زرشک کوهی، بنه، داغداغان و بادام کوهی هستند. محلب یا آلبالو تلخ میوه‌ای سیاه و ترش دارد و مغز هسته‌اش ادویه‌ای معطر در شیرینی‌پزی است. داغداغان درختی بلندعمر با میوه‌های ریز شیرین است که در گذشته کنار مسجدها و امامزاده‌ها کاشته می‌شد. روش کاشت بنه را در راهنمای درخت بنه نازبو توضیح داده‌ایم.

میوه‌های جنوب

در مناطق گرم جنوب، کنار یا سدر از مقاوم‌ترین درختان به گرما و شوری است و میوه‌های ریز زرد و قهوه‌ای آن در بهار می‌رسد. انجیر کوهی هم در دامنه‌های زاگرس جنوبی و فارس می‌روید و میوه‌های کوچک و بسیار شیرینی دارد.

آیا می‌شود میوه‌های کمیاب را کاشت؟

بله؛ بیشتر این درختان از بذر قابل کاشت‌اند، ولی چند نکته را باید بدانید:

  • سرمادهی: بذر بیشتر درختان کوهستانی و جنگلی (زالزالک، زغال اخته، محلب، زرشک، بنه) به سرمای زمستان نیاز دارد. بهترین زمان کاشت آبان و آذر در فضای باز است.
  • صبر: بعضی بذرها مثل زالزالک و زغال اخته خواب دوگانه دارند و ممکن است بهار سال دوم سبز شوند.
  • سازگاری: گونه‌های جنگلی شمال در مناطق خشک رشد ضعیفی دارند؛ گونه‌های زاگرسی (بنه، محلب، بادام کوهی) برای مناطق کم‌آب مناسب‌ترند.
  • پیوند: برای میوه مرغوب‌تر، نهال‌های بذری را می‌شود با رقم‌های اصلاح‌شده پیوند زد؛ زمان آن را در زمان پیوند زدن درختان میوه ببینید.
تقویم کاشت بذر درختان میوه بومی
نوار رنگی: ۱۲ ماه سال از مهر تا شهریور
جمع‌آوری بذرشهریور تا آبان
کاشت پاییزه بذرآبان تا آذر
سرمادهی در یخچالآذر تا بهمن
کاشت بذر سرمادیدهاسفند
از طبیعت نکنید، بکارید: برداشت بی‌رویه و کندن نهال‌های جنگلی از طبیعت، رویشگاه بسیاری از این گونه‌ها را تهدید کرده است. اگر به این میوه‌ها علاقه دارید، آن‌ها را از بذر در باغ یا حیاط خودتان پرورش دهید.

اگر به میوه‌های عجیب سایر نقاط دنیا هم علاقه دارید، ۳۰ میوه عجیب و کمیاب دنیا را بخوانید؛ برای درختان میوه‌دار حیاط هم درخت عناب و بهترین درخت برای حیاط منزل را ببینید.

سؤالات متداول

ازگیل باید روی درخت یا در انبار نرم و قهوه‌ای شود؛ میوه سفت آن گس و غیرقابل خوردن است.

میوه ریز سیاه‌آبی بومی ارتفاعات تالش و گیلان، خویشاوند بلوبری؛ در بعضی مناطق به آن قره‌قاط هم می‌گویند.

مغز هسته محلب ادویه‌ای معطر برای شیرینی‌پزی است و میوه‌اش ترش و خوراکی است.

بله؛ بیشترشان با کاشت پاییزه بذر یا سرمادهی در یخچال سبز می‌شوند.

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد!