🔥 پیشنهادهای شگفت‌انگیز نازبو؛ تخفیف ویژه برای مدت محدود ← مشاهده | پشتیبانی: 09192145287

تخم شربتی از چه گیاهی است؟ معرفی گیاه، کاشت و برداشت تخم شربتی
  • باغبانی و کشاورزی

تخم شربتی از چه گیاهی است؟ معرفی گیاه، کاشت و برداشت تخم شربتی

خیلی‌ها تعجب می‌کنند وقتی می‌فهمند دانه‌های لعاب‌دار شربت تابستانی، از همان ریحانی می‌آید که سر سفره می‌خوریم. تخم شربتی دانه گیاه ریحان (Ocimum basilicum) است: وقتی بوته ریحان گل بدهد و گل‌ها خشک شوند، در هر کاسه گل چهار دانه ریز سیاه تشکیل می‌شود که در آب لعاب می‌دهد. پس اگر تخم شربتی را بکارید، بوته ریحان سبز می‌شود؛ و اگر ریحان را تا آخر تابستان نچینید و بگذارید گل بدهد، خودتان تخم شربتی برداشت می‌کنید.

تخم شربتی از چه گیاهی است؟

تخم شربتی همان بذر ریحان است. ریحان گیاهی یک‌ساله و معطر از خانواده نعناع است که در تابستان سنبله‌های گل سفید، صورتی یا بنفش می‌دهد. بعد از گرده‌افشانی و خشک شدن گل‌ها، در هر کاسه گل ۴ دانه بیضی و سیاه تشکیل می‌شود. پوسته این دانه‌ها مقدار زیادی ماده لعابی دارد که با خیس شدن، دانه را در یک لایه ژله‌ای خاکستری‌سفید می‌پوشاند؛ همین لعاب است که به شربت تخم شربتی بافت خاصش را می‌دهد.

از بیشتر رقم‌های ریحان می‌شود تخم شربتی گرفت، ولی رقم‌هایی که دانه درشت‌تر و لعاب بیشتری دارند برای این کار بهترند. اگر برای سبزی خوردن ریحان می‌کارید، روش کامل آن را در کاشت ریحان در باغچه و کاشت سبزی در آب ببینید.

تخم شربتی، چیا، بالنگو و خاکشیر چه فرقی دارند؟

دانهگیاهشکل دانهلعاب
تخم شربتیریحانریز، بیضی، سیاه ماتلعاب خاکستری‌سفید دور دانه
چیامریم‌گلی اسپانیایی (Salvia hispanica)بیضی، ابلق خاکستری و سفید، کمی درشت‌ترلعاب کمتر و آهسته‌تر
بالنگولالمانتیاکشیده و سه‌گوش، سیاه براقلعاب سفید زیاد
خاکشیرخاکشیر (خانواده کلم)بسیار ریز، قرمز-قهوه‌ایلعاب ندارد
سؤالی که زیاد از ما می‌پرسند

«تخم شربتی با چیا کاملاً متفاوت است؛ این محصول دقیقاً کدام است، چیا یا تخم شربتی؟»

تخم شربتی و چیا دو گیاه متفاوت‌اند و این اشتباه خیلی رایج است. تخم شربتی بذر ریحان است و چیا بذر گیاهی از خانواده مریم‌گلی با نام علمی Salvia hispanica. تخم شربتی در آب خیلی سریع (چند دقیقه) لعاب سفید دورش می‌گیرد، ولی چیا دیرتر و کمتر لعاب می‌دهد و رنگش ابلق است، نه سیاه یک‌دست.

برای آشنایی با خاکشیر، مطلب نقش گیاه خاکشیر را بخوانید.

کاشت ریحان برای تولید تخم شربتی

تقویم کاشت ریحان و برداشت تخم شربتی
نوار رنگی: ۱۲ ماه سال از مهر تا شهریور
کاشت بذر داخل خانهاسفند
کاشت مستقیمفروردین تا اردیبهشت
گلدهیتیر تا مرداد
برداشت دانهمرداد تا شهریور
💡 ریحان به سرما حساس است؛ زیر ۱۰ درجه رشدش متوقف می‌شود. در مناطق گرم جنوبی می‌توانید ریحان را پاییز هم بکارید.
کاشت ریحان برای برداشت دانه
۱انتخاب محلآفتاب کامل (۶ تا ۸ ساعت) و خاک سبک و زهکش‌دار.
۲کاشتبذر را حدود ۰.۵ سانتی‌متر زیر خاک بکارید؛ بذر ریحان را خیس نکنید چون لعاب می‌دهد و به هم می‌چسبد.
۳فاصلهبرای تولید دانه، بوته‌ها را ۳۰ تا ۴۰ سانتی‌متر از هم فاصله دهید تا شاخه‌های زیادی بدهند.
۴گل دادنبرخلاف کاشت برای سبزی، سرشاخه‌ها را نچینید تا بوته گل بدهد.
۵آبیاریمنظم تا زمان گلدهی؛ با شروع خشک شدن سنبله‌ها آبیاری را کم کنید.
اعداد کلیدی
عمق کاشت
~۰.۵ سانتی‌متر
جوانه‌زنی
۵–۱۰ روز
دمای مناسب
۲۰–۳۰ درجه
فاصله بوته
۳۰–۴۰ سانتی‌متر
تا گلدهی
۷۰–۹۰ روز
تا برداشت دانه
۱۰۰–۱۲۰ روز

برداشت و تمیز کردن تخم شربتی

برداشت تخم شربتی
۱زمان برداشتوقتی بیشتر سنبله‌ها قهوه‌ای و خشک شدند و با تکان دادن صدای دانه شنیده شد.
۲بریدنسنبله‌ها را صبح، بعد از خشک شدن شبنم، با قیچی ببرید و در کیسه کاغذی یا روی پارچه بریزید.
۳خشک کردنسنبله‌ها را چند روز در سایه و جای پرهوا خشک کنید.
۴جدا کردنسنبله‌ها را داخل کیسه بمالید یا بکوبید تا دانه‌ها بریزند.
۵بوجاریبا الک و باد دادن ملایم، کاه و پوسته را از دانه‌ها جدا کنید.
۶نگهداریدانه‌ها را در ظرف شیشه‌ای دربسته در جای خشک و خنک نگه دارید.
برای مصرف خوراکی: تخم شربتی‌ای که برای مصرف خوراکی تولید می‌کنید باید از بوته‌های بدون سم‌پاشی شیمیایی گرفته شود. بذرهای ریحانی که برای کاشت فروخته می‌شوند گاهی ضدعفونی شده‌اند و برای خوردن مناسب نیستند.
قبل از مصرف: تخم شربتی را قبل از مصرف ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در آب خیس کنید تا کاملاً لعاب دهد. مصرف تخم شربتی خشک و خیس‌نخورده توصیه نمی‌شود.

گیاهان دانه‌لعابی دیگر مثل بالنگو را هم می‌توانید در باغچه داشته باشید؛ کنار ریحان، گیاه خردل و بابونه هم برای باغچه گیاهان دارویی مناسب‌اند.

سؤالات متداول

بوته ریحان سبز می‌شود؛ به شرطی که دانه سالم باشد و حرارت یا ضدعفونی ندیده باشد. تخم شربتی‌های بسته‌بندی‌شده خوراکی گاهی قوه نامیه کمی دارند.

گلدانی حداقل ۲۰ سانتی‌متری با خاک سبک بردارید، دانه‌ها را روی خاک بپاشید و فقط کمی خاک رویشان بریزید، و گلدان را در آفتاب گرم بگذارید. برای برداشت دانه باید بگذارید بوته گل بدهد.

در واقع «تخم ریحان» است؛ در هند و پاکستان به آن سبجا (sabja) می‌گویند. با چیا اشتباه گرفته می‌شود ولی گیاهش فرق دارد.

مرداد تا شهریور، وقتی سنبله‌های گل ریحان قهوه‌ای و خشک شدند.

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد!