🔥 پیشنهادهای شگفت‌انگیز نازبو؛ تخفیف ویژه برای مدت محدود ← مشاهده | پشتیبانی: 09192145287

گیاهان دارویی کمیاب ایران؛ اسامی ۱۵ گیاه بومی و در خطر و امکان کاشت آن‌ها
  • گیاهان دارویی و سلامت

گیاهان دارویی کمیاب ایران؛ اسامی ۱۵ گیاه بومی و در خطر و امکان کاشت آن‌ها

کرفس کوهی و چویل زمانی در دامنه‌های زاگرس فراوان بودند؛ امروز در بسیاری از همان رویشگاه‌ها پیدا کردن یک بوته سخت شده است. کرفس کوهی، گل گاوزبان ایرانی، آنغوزه، باریجه، زیره کرمانی، آویشن شیرازی، آویشن دنایی، موسیر و چویل از گیاهان دارویی بومی ایران‌اند که به‌خاطر برداشت بی‌رویه کمیاب شده‌اند؛ بیشترشان را می‌شود از بذر کاشت، معمولاً با کاشت پاییزه در آبان و آذر تا سرمای زمستان خواب بذر را بشکند. ایران با بیش از ۸ هزار گونه گیاهی یکی از غنی‌ترین کشورهای دنیا در گیاهان دارویی است.

فهرست گیاهان دارویی کمیاب و بومی ایران

گیاهرویشگاهکاربرد سنتیوضعیت
کرفس کوهیزاگرس مرکزی (چهارمحال، اصفهان، لرستان)چاشنی و سبزی معطربه‌شدت کم شده
گل گاوزبان ایرانیشمال و شمال‌غربدمنوش آرام‌بخشکشت می‌شود؛ خودروی آن کم
آنغوزهشرق و جنوب‌شرقصمغ دارویی و ادویهبرداشت بی‌رویه صمغ
باریجهالبرز و خراسانصمغ داروییدر خطر
زیره کرمانی (زیره سیاه)کرمان، خراسان، یزدادویه و داروییکم شده؛ کشت سخت
آویشن شیرازیجنوب و مرکزدمنوش و ادویهبرداشت زیاد از طبیعت
آویشن دناییزاگرسدمنوش و اسانسبومی ایران
موسیرزاگرسترشی و ماستکندن پیاز از طبیعت
چویلزاگرسچاشنی دوغ و غذابه‌شدت کم شده
ریواسکوهستان‌های شمال‌شرق و غربساقه خوراکی بهارهبرداشت زیاد
گون گزیزاگرسگزانگبین و کتیراکاهش رویشگاه
روناسمرکز و غربرنگ طبیعی و داروییکمتر کشت می‌شود
درمنه دشتیدشت‌ها و استپ‌هاداروییکاهش مراتع
زوفاشمال‌غربدمنوشکمیاب در طبیعت
کلپورهدامنه‌های سراسر کشوردمنوش تلخبرداشت زیاد

برای آشنایی با گیاهان دارویی رایج‌تر، لیست کامل ۳۵ گیاه دارویی با عکس را ببینید.

چرا این گیاهان کمیاب شده‌اند؟

  • کندن از ریشه: بسیاری از برداشت‌کنندگان برای فروش، گیاه را از ریشه می‌کنند؛ گیاه چندساله‌ای مثل موسیر، کرفس کوهی یا چویل دیگر سبز نمی‌شود.
  • برداشت صمغ: زخم زدن زیاد به ریشه آنغوزه و باریجه برای گرفتن صمغ، گیاه را می‌کشد.
  • چرای دام: چرای زودهنگام بهاره قبل از بذر دادن، تجدید نسل گیاه را متوقف می‌کند.
  • خشکسالی و تغییر اقلیم: کاهش بارش و برف کوهستان، رویشگاه‌های طبیعی را کوچک کرده است.

کاشت گیاهان دارویی کمیاب از بذر

بیشتر این گیاهان، گیاهان کوهستانی با زمستان سرد هستند و بذرشان خواب دارد. برای سبز شدن، به یک دوره سرمای مرطوب نیاز دارند:

اصول کاشت گیاهان دارویی کوهستانی
۱زمانآبان و آذر، قبل از یخ زدن خاک، بذر را در فضای باز یا گلدان‌های بیرون بکارید.
۲خاکخاک سبک، سنگلاخی و زهکش‌دار، شبیه خاک طبیعی کوهستان؛ کود زیاد لازم نیست.
۳عمقبذرهای ریز (آویشن، زوفا) سطحی و بذرهای درشت‌تر (چویل، کرفس کوهی، آنغوزه) ۱ تا ۲ سانتی‌متر.
۴زمستانبگذارید برف و سرما سرمادهی طبیعی را انجام دهد؛ روی کرت توری بکشید.
۵صبربسیاری از این گیاهان سال اول رشد کندی دارند و ۲ تا ۳ سال طول می‌کشد تا بوته کامل شوند.

نمونه‌های کامل کاشت این گیاهان را در کاشت موسیر، کاشت آنغوزه و خواص آویشن بخوانید.

تقویم کاشت گیاهان دارویی کوهستانی
نوار رنگی: ۱۲ ماه سال از مهر تا شهریور
کاشت پاییزه بذرآبان تا آذر
سرمادهی در یخچال (روش جایگزین)آذر تا بهمن
سبز شدناسفند تا فروردین
برداشت برگ و سرشاخهاردیبهشت تا تیر
💡 آبان بهترین ماه شروع کاشت این گیاهان است؛ بذرهایی که الان بکارید، بهار سبز می‌شوند.
درباره مصرف دارویی: اطلاعات این مطلب درباره کاربردهای سنتی گیاهان است. مصرف دارویی هر گیاه، به‌خصوص در بارداری، شیردهی، بیماری‌های زمینه‌ای و همراه با دارو، باید با مشورت پزشک یا متخصص طب سنتی باشد.

چطور به حفظ این گیاهان کمک کنیم؟

  1. خرید از کشت: محصولات این گیاهان را از کشاورزانی بخرید که آن‌ها را کشت می‌کنند، نه از طبیعت برداشت.
  2. کاشت در باغچه: حتی چند بوته کرفس کوهی، چویل یا آویشن در باغچه، هم نیاز خانوادگی را تأمین می‌کند و هم فشار برداشت از طبیعت را کم می‌کند.
  3. برداشت درست: اگر در طبیعت برداشت می‌کنید، گیاه را از ریشه نکنید و بخشی از بوته‌ها را برای بذر دادن بگذارید.

سؤالات متداول

به‌خاطر کندن از ریشه، برداشت بی‌رویه صمغ، چرای دام و خشکسالی.

بله؛ بیشترشان با کاشت پاییزه بذر و سرمادهی طبیعی زمستان سبز می‌شوند، ولی ۲ تا ۳ سال طول می‌کشد تا بوته کامل شود.

هر گیاه دارویی ممکن است عوارض یا تداخل دارویی داشته باشد؛ قبل از مصرف دارویی با متخصص مشورت کنید.

ارسال دیدگاه

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد!